Als de Willems I en II een zitting van de Staten-Generaal openden, spraken ze tot hun Kamerleden als een directeur tot zijn werknemers. Leuk om te lezen dat de Mark Ruttes, de Pieter van Geelen, de Arie Slobben en de Jacques Tichelaars van die dagen niets hadden in te brengen dan lege briefjes. Als je in die tijd Mariëtte Hamer heette stond je trouwens de hele dag alleen maar af te stoffen of te kokkerellen. In de Volkskrant lezen we steeds vaker artikelen van mannen als Andreas Kinneging, Jaffe Vink en Bart Jan Spruyt die daar vurig naar terugverlangen.

lees verder›

Ik heb een zwak voor de Efteling. Dat komt niet doordat ik een van die dertigers in ontkenning ben, zo’n dertiger die naar zichzelf refereert als ‘meisje’. Het komt door de Efteling zelf.

Afgezien van de hypnotiserende werking die alle pretparken hebben – het gedonder van achtbanen, sfeermuziek die uit bomen komt, het constante gevoel dat je gaat overgeven van angst – heeft de Efteling een extra dimensie: Anton Pieck. Ik vind de tekeningen van Anton Pieck afschuwelijk, vooral die over het leven en werken der kabouters (en nog specifieker die van naakte, volwassen kabouters die zich wassen, die zijn echt aanstootgevend). Maar als je iets consequent doorvoert – in dit geval de Anton Pieck-stijl, dus dat alle huizen een puntdakje hebben en alle restaurantjes ‘In d’n Ouden Opdoffer’ heten –, wordt het betoverend. Dan ontstaat er een aparte wereld, waardoor je loskomt van de werkelijkheid.

lees verder›

Bij het nieuws uit Thailand moest ik denken wat er nou zou zijn gebeurd als Pim Fortuyn was blijven leven. Toegegeven, ’t is een achterhaalde vraag – het populisme heeft met een beetje optimisme z’n langste tijd gehad in Nederland en de meeste mensen zijn er wel achter dat opruiende praatjes de burger misschien wel moed geven, maar geen brood.

In Thailand is dat anders. Keuterboeren en andere arme lieden hebben al een paar jaar de indruk dat ze het voor het zeggen hebben. Hun populistische leiders praten hun achterban professioneel naar de mond. Ze strooien wat goud, bestrijden op hardhandige wijze selectief kwaad, en dat volledig naar de smaak van de massa. Misleiding is daar al jaren troef, en het arme achterland lust er wel pap van.

De geëngageerde middenklasse kijkt knarsetandend toe. Zoveel domheid en zoveel macht. Het volk en de oude orde staan lijnrecht tegen over elkaar. Ze zouden elkaar het liefst de strot afsnijden, daar in het land van de eeuwige glimlach. En af en toe doen ze dat dus ook: onrust in het rijk van koning Bhumibol, waar een onwelgevallige premier, die binnenlands massale steun geniet, uiteindelijk wordt afgezet omdat hij een kookprogramma heeft gepresenteerd. Belangenverstrengeling oordeelde een hof van wijze mannen. Thaise kip, zo weten we nu, dient in dit deel van de wereld het landsbelang niet.

Het ontredderde Thaise volk moet weer op zoek naar een nieuwe populist die de strijd met de oude garde durft aan te gaan. Het is een onmogelijke patstelling. Een nachtmerrie voor iedere democratie. Wat doe je als de meerderheid tegen de wens van het gezonde verstand in blijft kiezen. De straat op? Wachten tot de bom barst, tot de een of andere gek een trekker overhaalt? Een omstreden, maar populaire leider doen struikelen over gebraden kip? Emigreren?

De Thaise middenklasse, een gedistingeerde minderheid, zit daar maar mooi mee. Maar ja, dat is Thailand.

Je moet er niet aan denken hoe het ook had kunnen gaan.

Floris-Jan van Luyn

Floris-Jan van Luyn is journalist en filmmaker