Naar de bliksem is iets heel anders dan omvallen

Waar komt in godsnaam het woord omvallen ineens vandaan? Alle Nederlandse nieuwslezers, alle krantenredacties, en alle papegaaien van het Binnenhof laten Amerikaanse banken en verzekeraars niet meer crashen, maar omvallen.

‘De karaf viel om, zodat de inhoud over tafel stroomde’, schrijft Van Dale in de veertiende, herziene uitgave (Utrecht/Antwerpen, 2005), als voorbeeld van de wijze waarop het woord omvallen in alledaags spraakgebruik kan worden gebruikt. Er zijn nog andere illustraties: omvallen van het lachen, een omgevallen boekenkast. Maar nergens iets wat in verband zou staan met een bank, en allicht niet. Een bank is geen karaf.

Als ongelukkigerwijs een bank in ernstige problemen komt, dan gaat zij over de kop, op de fles, naar de ratsmodee, de bliksem, de maan (of regelrecht god) – maar valt niet om. Kijk naar de voormalige ABN Amro. Geen rooie cent over, maar nog wel al die kathedraalachtige gebouwen die de Rijkman Groenink van onze rentes jarenlang voor miljarden euro’s in het land hebben laten bouwen. Dat dure marmer zit er nog in en aan, en het zal eeuwen, of veel dynamiet kosten voor we alles kwijt zijn. Op een dag weet intussen niemand meer dat die kantoren ooit van ons zijn geweest, want overal is de originele naam weggeschilderd. Maar ze zijn niet omgevallen.

Het hoofdkwartier van AIG staat er ook nog, in New York. AIG is zoals bekend op het nippertje gered door de Amerikaanse Wouter Bos die ’t voor 85 miljard dollar opkocht. Ik neem aan dat Bush akkoord was. Het Financieele Dagblad smaalde een beetje dat de president tot dusver precies 160 woorden aan de financiële crisis heeft gewijd. ‘Deze week’, meldde de krant, ‘stonden op zijn agenda een diner met de president van Ghana, een onderzoek naar de schade van de orkaan Ike, een fotosessie met kinderen, en een ontmoeting met generaal David Petraeus.’

Maar zulke dingen moeten toch ook gebeuren?

The New York Times gispte gisteren de gedroomde opvolger, John McCain. Die had in een campagnetoespraak, al dan niet in gezelschap van zijn brildragende running mate uit Alaska, verzekerd dat de Amerikaanse economie ‘kerngezond’ was. Volgens de gezaghebbende krant moet de Republikeinse presidentskandidaat het laatste nieuws over AIG dus hebben gemist, en bovendien alweer zijn vergeten (oude man tenslotte) dat Merrill Lynch was overgenomen en Lehman Brothers was omgevallen. Dat laatste stond er uiteraard niet – er stond collapsed, wat een stuk rampzaliger klinkt dan de beetje meiderige aanduiding van wat er gebeurd moet zijn vóór de inhoud van een karaf over tafel stroomde.

Bush beperkt zich tot 160 woorden, en McCain zegt dat er niks aan de hand is. Het doet denken aan een advies van onze eigen Nout Wellink, die ons in een vorige periode van koerskeldering en dreigende faillissementen (omvallingen), aanmoedigde om alle warenhuizen leeg te kopen, want dan zou de economie bij zichzelf denken: ‘hé, het consumentenvertrouwen is terug!’, en weer aantrekken. Zou economie niet een dagelijkse rubriek verdienen op dat astro-net van de televisie?

Ik las overigens dat weer een andere vooraanstaande Amerikaan de crisis ‘een economische 9/11’ had genoemd – wat misschien het dichtst in de buurt komt van de moderne journalistieke omschrijving van een bankroet. De Twin Towers vielen inderdaad om.

Hoe zei de koningin het afgelopen dinsdag ook weer? ‘Goede taalbeheersing is een basisvoorwaarde om in onze maatschappij mee te kunnen doen.’ Maar de Algemene Beschouwingen waren een dag later nog amper begonnen, of ik hoorde een damesparlementariër aan de interruptiemicrofoon verwijtend zeggen dat het kabinet haar beloften niet hield. Marianne Thieme had weer eens blijk gegeven van zijn dierenliefde.

Net als karaf is bank trouwens een vrouwelijk zelfstandig naamwoord.