jan blokker: Van het Afghanistan-front geen nieuws
Kun je het vergelijken met een speler die van het veld wordt gestuurd?
Getalsmatig niet. Als we 1.600 jongens en meisjes naar Uruzgan hebben uitgezonden, en we stellen er 24 op non-actief, dan moeten we met anderhalf procent minder mankracht doorvechten. Maak hetzelfde sommetje voor een voetbalelftal, en er is niet eens één man overboord. Je zou op z’n ergst van een gele kaart kunnen spreken.
Wat moeten we ons trouwens voorstellen bij het non-actief waarover je steeds hoort? In de burgermaatschappij weet je wat dat is: ruzie in de tent, eigenlijk zou ontslag moeten volgen, maar om het beschaafd te houden wordt de ongewenste medewerker ‘op non-actief gesteld’. Meestal gaat het ook om een hogere functionaris; het lagere personeel vliegt er regelrecht uit. Degene die op non-actief is gesteld gaat naar huis, belt z’n advocaat en begint een zaak over de hoogte van de handdruk.
Maar geen denken aan dat het non-actieve peloton verkenners van Uruzgan naar huis mag. Ze komen Kamp Holland niet eens af. Ik las dat de Koninklijke Marechaussee eerst ‘een oriënterend feitenonderzoek’ naar hun doen en laten moet verrichten. Maar over de precieze status van de 24 las ik verder niks. Zijn ze nou op non-actief, demissionair, geschorst, ontslagen, op wachtgeld, onder huisarrest? Ik zou het niet weten. En dat is misschien nog tot daar aan toe, maar ik zou het wel willen weten. En niemand blijkt het me te kunnen vertellen.
Wat ons over Uruzgan wordt verteld, heeft zelden met informatieoverdracht, en vrijwel niets met journalistiek te maken. Het is allemaal entertainment. Freek de Jonge treedt op voor de troep: cabaret. Pauw en Witteman hebben de hele Amsterdamse Plantage Middenlaan naar Afghanistan laten overvliegen: show. Als MAX straks met ouders en grootouders een eindje buiten de poort in een tank wil meerijden: ook een ontzettend leuk format. Als er in godsnaam maar geen nieuws lekt.
Het woord transparant ligt tegenwoordig iedereen in de mond bestorven, maar als er een nationaal belang aan de orde is (winnen we van de Talibaan, is 38.000 euro van m’n spaargeld werkelijk veilig als Fortis omvalt, valt Fortis nou wel of niet om?), dan hoor je het pas als het te laat is.
Zou er – om nog even naar het voetbal terug te keren – in Uruzgan sprake kunnen zijn van een ‘kabel’, zoals toen Guus Hiddink tijdens het EK van 1996 Edgar Davids op non-actief stelde, waarop diens solidaire mede-Surinamers uit protest alle strafschoppen naast schoten, en Oranje de kans op een Europese titel verspeelde? Ik weet net zo weinig van defensie en leger als Eimert Middelkoop, maar je hoort weleens van groepsprocessen die uit de hand kunnen lopen.
Het departement heeft intussen laten weten dat er absoluut geen sprake is van ‘muiterij’, en verzoekt ons in één moeite door om allerlei speculaties vóór ons te houden totdat de Koninklijke Marechaussee dat oriënterend feitenonderzoek heeft afgesloten. Maar als het Openbaar Ministerie binnen de kortste keren blijkt ingeschakeld, dan ga je als eenvoudige burger met herinneringen aan de leukste muiterijfilms uit de geschiedenis van Hollywood, toch snel denken aan een rebellie van onderbetaalde manschappen tegen een kakkineuze officier die elke avond bij het eten demonstratief een door zijn rijke familie opgestuurde fles Chablis Grand Cru opent, zonder ooit één van zijn minderen een slokje aan te bieden?
Wat doe je als gezonde Hollandse verkenner als je van je bevelhebber geen activiteiten mag ontplooien? ‘Non-actief’, las ik in Van Dale: ‘toestand van iemand die tijdelijk van zijn dienst is ontheven’.
In Kamp Holland! Dat lijkt me, wát die 24 ook zouden hebben misdaan, sowieso een disproportionele straf.
