Het was woensdagmiddag, Kinderboekenweek, en door een vreemde samenloop van omstandigheden was ik in de bibliotheek van Middelburg terechtgekomen om kinderen te leren dichten.

Nu weet ik niets van dichten, maar gelukkig was er een kist met allerlei toeters en bellen eraan, die geluiden kon produceren. Op basis van die geluiden moesten de kinderen, onder mijn niet al te bezielende leiding, klankgedichten maken.

Dit leek mij een opdracht waar menig professionele dichter minimaal drie jaar subsidie uit het Fonds voor de Letteren voor nodig zou hebben, maar de kinderen begonnen onmiddellijk te schrijven en produceerden in een uur ongeveer honderd fantastische klankgedichten.

lees verder›

‘Door omstandigheden is onze klantenservice tijdelijk niet bereikbaar.’ Dat stond er op het antwoordapparaat van de omvallende (of reeds omgevallen?) bank Icesave. Mooi, dat ‘omstandigheden’. Het lijkt of er een reden gegeven wordt, maar dat is natuurlijk niet zo. ‘Omstandigheden’ is een neutraal woord, waar toch heel veel paniek in doorklinkt. Ik heb wel eens iemand horen zeggen: „Ik ga wat eerder naar huis, wegens omstandigheden.” Een plotseling overleden familielid? Een hevig uitslaande brand? Als er niet verteld wordt wat er aan de hand is, doet je eigen fantasie het werk wel.

Bij ABN Amro waren ze op hun antwoordapparaat iets specifieker, maar niet veel: „Door de recente gebeurtenissen op de financiële markten en rond ABN Amro is het momenteel erg druk. Wij vragen u rekening te houden met een langere wachttijd.” Het zogenaamd neutrale ‘gebeurtenissen’ betekent natuurlijk niets minder dan dat op de burelen van ABN AMRO de gekte heeft toegeslagen. („Dit trek ik niet! Spreek jij het antwoordapparaat even in!” „Wat moet ik dan zeggen?” „Eh, maakt niet uit! Zeg maar iets met ‘de recente gebeurtenissen’! Als die mensen maar ophouden met bellen!”)

Grappig hoe in tijden van crisis iedereen zo rustig mogelijk over probeert te komen, zonder dat dit lukt. Wouter Bos, afgelopen dinsdag in Nova, sprak kalm en glimlachend: „Er is een golf van onrust die over de beurzen heen zwiept. En daarbij speelt veel irrationaliteit een rol.” Aha, irrationaliteit, dus dat is het. Gelukkig, ik dacht al dat ik me zorgen moest maken.

Nee, dan de Belgische premier Yves Leterme. Die noemt tenminste man en paard, crisis of geen crisis. „Minister Wouter Bos doet wel vaker ongelukkige uitspraken, dat hangt blijkbaar samen met Wouter Bos.” Pak aan! Maar Wouter Bos reageerde in crisis-speak: „Ik ben de wijste en ik ga er niet op in.” Waarna hij er alsnog op in ging.

Stel dat het waar is wat in vervlogen tijden nog wel eens werd gedacht, dat linkshandige mensen vaker in de criminaliteit zijn te vinden. Dan zal morgen een politicus roepen: ‘We moeten die linkshandige straatterroristen keihard aanpakken!’ De minister van justitie reageert dat het pertinente onzin is, en het debat op ‘veel te hoge toon’ wordt gevoerd. Ook politiekorpschefs en burgermeesters springen in de bres voor ‘al die linkshandigen die zich wel aan de wet houden’.

De Partij voor de Rechtshandigheid kan in z’n vuistje lachen. Het enige dat zij hoeft te doen is de bal in het doel koppen: ‘Zie je wel! Iedereen probeert de problemen onder tafel te schuiven. De minister is naïef en doet helemaal niets!’

Een patstelling voor de minister, zeker als statistieken bevestigen dat linkshandigen vaker verdacht worden van misdrijven en de televisie onophoudelijk beelden toont van mensen die stenen gooien met de linkerhand. Zelfs weldenkende zielen zullen openlijk toegeven dat De Partij ‘ergens wel een punt heeft’ en rond de minister komt dan onherroepelijk een verdachte doofpotgeur te hangen.

De enige die in het Marokkanendebat een goede poging deed om deze spiraal te doorbreken, was de Amsterdamse burgermeester Job Cohen. Ja, het gaat ‘veelal om onze jongens van Marokkaanse afkomst’. Hij zei dit, verklaarde hij later, om te voorkomen dat ‘de PVV ermee aan de haal gaat’.

Geschrokken van de kritiek verzuimde hij helaas de volgende stap te maken: uitleggen dat etniciteit of afkomst niet het probleem is, maar de sociale factor. Dat criminaliteit gedijt bij armoede, slechte scholing en huisvesting, en dat Marokkanen vaker vertegenwoordigd zijn in die statistieken. Dat het inderdaad de Marokkanen zijn, maar niet hun genen, nee: hun sociale omstandigheden, en díe zullen we ‘keihard aanpakken’.

In plaats daarvan haakt Cohen na zijn voorzet af, en schaart hij zich weer achter justitieminister Hirsch Ballins gemopper op ‘de toon’ waardoor het debat aan de inhoud voorbij gaat. De PVV kan er lachend mee aan de haal gaan: ‘Zie je wel!’ En rond de toonkrakers walmt een verdachte doofpotgeur op.

Christiaan Weijts