Met een overweldigend 1 januari-gevoel liep ik gisteren over straat. Leuk, verkiezingen, maar je krijgt er een jetlag en een kater van.

De jetlag had ik al verwacht. Om half vier viel ik met mijn hoofd in een stuk speculaaskoek in slaap op de bank, gerustgesteld. Obama kon het wel zonder mij af.

De kater kwam door de NOS. Ik had me verheugd op een heerlijke nacht vol debatten, geinige staafgrafieken, en alsmaar dronkener wordende Nederlandse politici in een studio die dan bijvoorbeeld gingen bekennen dat ze Sarah Palin ‘ergens wel een lekker wijf’ vonden, en nog een BN’er die speciaal voor het ontroerd huilen ingehuurd was, zoals Henny Huisman. Een levendig programma had ik verwacht, een climax na maanden voorbespiegelen, voordebatteren en voordruktemaken.

lees verder›

Je weet: het is allemaal geschreven zodat je er kippenvel van krijgt. En tranen in je ogen. Je weet dat er lang over vergaderd is. Je weet dat er niets spontaans aan is. En toch, ondanks die wetenschap, gebeurt er precies wat de bedoeling is: kippenvel en tranen in je ogen.

Natuurlijk, er waren verwarrende momenten. Toen Barack over zijn partner begon, en zei dat het een man was, leek dat even de meest spectaculaire coming-out uit de geschiedenis. Hij bleek het, teleurstellend genoeg, over zijn running mate Joe Biden te hebben. Toen hij daarentegen zijn beste vriend bedankte, was dat Michelle Obama (zou ze daar nou blij mee zijn geweest? Eerst noemde hij haar zijn beste vriend, toen ‘the rock of our family’, en toen pas ‘the love of my life’ – hm).

Obama bedankte ook zijn broeders en zusters. Had hij het over zijn gecompliceerde familierelaties of ging het, breder, over alle gekleurde medemensen in de hele wereld? Dat bleef onduidelijk.

Maar al deze ingewikkelde aanduidingen konden de algemene sfeer niet drukken. Uiteindelijk pik je de essentie er toch wel uit: Zijn dochtertjes krijgen een puppy in het Witte Huis! Wat lief!

Het is een Amerikaans talent om clichés toch ontroerend te brengen. Ligt het aan hun taal? Is het hun training in ‘spreken in het openbaar’? Of komt het doordat we al duizend films hebben gezien waarin precies dezelfde emoties worden aangeroerd?

Voor Nederlanders is dit talent in ieder geval niet weggelegd. Nationaal boegbeeld Balkenende maakte dat gisteren duidelijk. Hij heeft Obama ‘van harte geluk gewenst’ met zijn overwinning. Gottegot. ‘Van harte geluk gewenst’: Jan-Peter, we zijn toch niet op een zilveren huwelijksfeest in Etten-Leur? Daarna heeft hij hem ‘alle succes toegewenst bij het vervullen van deze zware taak’. Het lijkt me moeilijk om nog minder ‘yes we can’ te zijn.

‘Deze tassen, daar zitten nog twéé flesjes in!” Net opgelucht dat we zonder gepiep de scanpoortjes van Schiphol voorbij zijn gekomen, schrikken mijn vriendin en ik op van de stem van een norse beveiligingsmevrouw: „Twéé flesjes!” Op de toon van een moeder die haar kinderen betrapt bij het stelen uit de koektrommel.

In al onze naïviteit dachten we opgevangen te hebben dat die vloeistoffenkomedie alweer verleden tijd was. Eurocommissaris Antonio Tajani had zoiets afgelopen zomer inderdaad afgekondigd, maar het neerslaan van voornemens in wetgeving verloopt trager dan het smelten van de poolkappen.

Sterker nog: laatst kwam Tajani met een in het diepste geheim gesmeed plan om de veiligheidskomedie tot een absurde climax te laten komen. Europa presenteert: de naaktscan. Voor uw en onze veiligheid gluren we voortaan dwars door uw kleren heen. Het erge is dat dit geen Koefnoen is, maar een bloedserieus voorstel van de Europese Commissie.

Ja, daarmee wordt het duffe lopendebandbaantje van de veiligheidsmedewerkers ineens een stuk aantrekkelijker. Je kunt je de stemming in de kantine al een beetje voorstellen. ‘Zag je die met die grote tieten in de rij? Gelijk maar een full bodyscan gegeven.’ ‘Wat hebben die Japanners toch kleintjes… Zet mij voortaan maar bij de vlucht naar Zimbabwe.’

De naaktscanner komt er niet. Voorlopig niet. Duitsland blokkeerde dit absurde plan. Opgelucht? Niet nu ik weet dat Nederland vierkant achter de naaktscan staat. Justitieminister Hirsch Ballin (CDA) ziet geen bezwaar. Zoveel zou er niet te zien zijn. „De beelden zouden in geen enkele kiosk omzet genereren.” Bovendien gaat men heel discreet te werk, en krijgt niemand toegang tot de beelden.

Dat laatste argument is niet vol te houden. Vorige week lag er weer een usb-stick met gegevens van 12 miljoen Britten in een parkeergarage. Een Schiphol-usb-stick met de full bodyscans van Yolanthe Cabau van Kasbergen zal moeiteloos zijn weg vinden op het wereldwijde web. Hirsch Ballin had moeten protesteren, niet alleen voor onze privacy, maar ook tegen de slinkse totstandkoming van het naaktscanplan. Tegen, tja… het gebrek aan transparantie.

Christiaan Weijts