Je vraagt je af met wie Rita Verdonk brainstormt. Zoveel mensen zitten er niet meer bij de TON. Ze heeft een nieuwe ‘man achter Rita Verdonk’ ingehuurd, maar die is er pas net.

Ik denk dat Rita Verdonk voornamelijk brainstormt met zichzelf. ’s Nachts, als iedereen slaapt. Haar man en kinderen hebben genoeg van haar plannetjes, en door haar collega’s wordt ze uitgelachen.

Ik veroordeel dat niet, brainstormen in bed, want ik doe het zelf ook, als ik niet kan slapen. Maar het is een slecht idee. Iedereen kent het fenomeen: je ligt ’s nachts ideeën te bedenken, en die lijken dan briljant. Soms schrijf je ze zelfs op. Maar als je ’s morgens wakker wordt, blijken die ideeën waanzinnig slecht te zijn.

lees verder›

Minister Cramer was maandag bij Pauw & Witteman, waar haar werd gevraagd wat voor adviezen haar ‘spindoctor’ haar eigenlijk gaf. Paniek. Gehakkel. En uiteindelijk een onduidelijk antwoord over dat het vooral heel belangrijk was om „gewoon jezelf te zijn”.

Fantastisch advies, jezelf zijn. Pauw en Witteman schamperend lachen natuurlijk. Nu minister Vogelaar er niet meer is om schamperend over te lachen, wijst alles erop dat minister Cramer het volgende doelwit wordt.

Ik viel vooral over dat ‘gewoon’. Want ‘gewoon’ heeft de bijzondere eigenschap dat het vaak het tegenovergestelde betekent van wat het betekent. Dat klinkt vaag, maar kijk naar het bewijs. ‘Gewoon’ wordt namelijk gebruikt om iets wat niet gewoon is, gewoon te laten lijken. „Het is gewoon een kwestie van nu de schouders eronder, en dan is die verbouwing voor Oud en Nieuw af.” Als iemand dat zegt, weet je dat die verbouwing met Pasen nog niet af is en dat de hele familie gedwongen mee moet helpen en iedereen een hernia krijgt.

„Wacht, anders vraag je gewoon of Marijke even die zes kilo gehaktballetjes maakt, voor de eindejaarsborrel.” Ja, vraag dat maar gewoon. En dan wordt Marijke gewoon heel erg geïrriteerd en valt gewoon de hele eindejaarsborrel in het water.

Het is met ‘gewoon’ net als met die borden die je soms op straat ziet, in een ongure buurt: ‘Verboden hier auto’s te koop aan te bieden.’ Dan weet je dus al: hier kan ik ergens een auto kopen, voor heel weinig geld. Ook gezien: ‘Strikt verboden hier hard drugs te doen!’ Als het niet voortdurend wél gebeurde, zou die mededeling ook niet nodig zijn.

‘Hier valt niets te jatten’, heeft de overbuurvrouw achter haar raam geplakt. Ze doelt op haar nieuwe plasma-tv.

Als ‘jezelf zijn’ voor een minister echt gemakkelijk zou zijn, dan zou dat ‘gewoon’ er niet voor gezet hoeven worden.

Begin december benaderen allerlei bladen mij altijd met de vraag wat de beste boeken van het jaar waren. „De onvermijdelijke lijstjes, hè?” zucht de bladenredacteur, alsof lijstjes zoiets zijn als files. Om mij overstag te krijgen klinkt het doorgaans: „We drukken er uw foto bij af. En de titels van uw boeken. Kan nooit kwaad, zo vlak voor de Kerst, toch?”

Niks kerstgedachte, niks vrede op aarde, maar een dwingend appèl op mijn ijdelheid en hebzucht. Die uiteraard meteen akkoord gaan. Bovendien: ik heb liever dat ze een Deskundige Autoriteit vragen, dan dat ze het lijstje te grabbel gooien op een internetverkiezing. Want wat krijg je dan? Swaffelen als woord van het jaar, en Ella Vogelaar Zwijgt als politiek moment van het jaar.

Overeenkomst: beiden waren het stemadvies van GeenStijl. De site verdient alle lof voor wat die met deze actie gniffelend aantoont: hoe onzinnig en manipuleerbaar internetverkiezingen zijn, en wat een slaafs stemvee de eigen achterban is.

Twee jaar geleden verkoos Time tot ‘Person of the Year’: ‘You’. Bedoeld was de you uit YouTube die een revolte tegen alle autoriteiten kwam brengen, de digitale ruimte democratiseerde en al die andere onhoudbaar gebleken claims.

2008 was het jaar dat deze you van zijn sokkel viel. Een kleine greep uit de brokstukken. Rita Verdonks Wikipedia-achtige site waarop burgers politiek mochten bedrijven werd, net als haar hele beweging, een hilarische farce. Niet eerder werden zoveel werknemers ontslagen door wat ze naïef publiceerden op Hyves of Facebook. Internetverkiezingen bleken te falen.

2009 zal het jaar zijn van de herwaardering van autoriteiten, kwaliteitsmedia, kundige politici en onderwijzers. De crisistijd zal helpen het kaf van het koren te scheiden. Populisten blijken dan immers niet de kennis en het leiderschap te bezitten die nodig zijn. Het besef zal dagen dat vooral sterke leraren nog toekomstige zonneschijn kunnen waarborgen. De recessie zal een Umwertung aller Werte brengen, nu de oude, op materialisme gestoelde waarden wankelen.

Het zal – en zo eindig ik toch nog met een blijde kerstboodschap – over zijn met het swaffelen.

Christiaan Weijts