2009… we zijn er weer bijna vanaf. Het laatste jaar van het decennium waar we geen naam voor hebben (de jaren nul?). Bijna mogen we beginnen aan ‘de jaren tien’, en dat werd ook wel tijd.
Kort gezegd: 2009 stond in het teken van belangrijke (en minder belangrijke) personen die onbelangrijke dingen deden. Natuurlijk, er gebeurden heus wel grote dingen. België viel uit elkaar in Vlaanderen en Wallonië, maar na een zenuwslopend maandje apart kropen de twee minilandjes weer bij elkaar, zoals iedereen ook wel had verwacht. De Amsterdamse Noord-Zuidlijn werd afgeblazen, en de ondergrondse gewelven die er waren, werden gevuld met cappuccinotentjes, want daar waren er nog niet genoeg van. Amerika schafte Guantánamo Bay af, Nederland schafte het verschijnsel ‘Zwarte Piet’ af, en alle debatcentra ter wereld schaften zichzelf af. En zonder Peter R. de Vries waren we daar nooit achtergekomen.
Toch waren het niet deze grootse gebeurtenissen waar we mee bezig waren. Statistisch gezien kreeg ander nieuws veel meer aandacht. Verschillende onderzoeksinstituten analyseerden uitzendingen van het Journaal, de meest invloedrijke blogs, de meest uitgevoerde zoekopdrachten op internet, en talloze enquêtes onder ‘gewone mensen’. Daaruit kwamen de negen belangrijkste gebeurtenissen van 2009, die er echter geen van alle voor zorgden dat de wereld ook maar een spatje veranderde.
Het kon niet uitblijven en het bleef niet uit. Barack Obama bleek iets minder lief dan we allemaal dachten. Daags na zijn inaugurele rede (20 januari 2009) verscheen het beruchte ‘Fuck you, Michelle’-filmpje op YouTube. Daarin zagen we de verse president op een terras in Washington zitten. Zijn vrouw Michelle zegt iets (onverstaanbaars) tegen hem van achter haar krant, waarop hij haar zonder een spoor van ironie toebijt: „You know what, Michelle? Fuck you. Fuck. You.”
Ai. Het zag er niet echt ‘Yes we can’ uit.
Het was voor het eerst dat YouTube wereldwijd helemaal vast liep. Pas twee dagen later konden we weer kijken. Het bewuste filmpje was toen verwijderd.
In zijn verzoeningsspeech stelde hij dat „every relationship got its human aspects, and besides, I had a hangover”. Hiermee oogstte hij alom bewondering. The Daily Show begon een serie over mogelijke andere ‘human aspects’ in de relatie tussen Barack en Michelle Obama. Deze serie werd na de mislukte aanslag op Obama abrupt gestopt, waarmee de definitieve heiligverklaring van Barack Obama een feit werd.
Het traditionele ‘artiestenbanket’ van het Eurovisie Songfestival zorgde er bijna voor dat het belangrijkste Europese evenement van het jaar geheel in het water viel. Het voorgerecht, bestaande uit blini (een soort Russische poffertjes, gemaakt van boekweitmeel), landde bij veel artiesten verkeerd. Eerst werd gedacht aan moedwillige vergiftiging (want waarom hadden de Oekraïeners anders het voorgerecht al op voorhand geweigerd?). Later bleek dat het ‘slechts’ een salmonellavergiftiging was geweest. Het beslag voor de blini (met rauwe eieren) had iets te lang gestaan, en de blini zelf waren niet helemaal gaar. Commentaar van René Froger: „Dit doen ze bij de voedselbank toch beter.”
Voor de paar artiesten met een sterke maag, die daarom wél mee konden doen, viel het drama juist uitermate positief uit. De toppers haalden de finale en eindigden op een zevende (!) plaats. Gordon vond het „onvolwassen, en ook heel kinderachtig” dat dit succes op het conto van de salmonellabacterie werd geschreven.
Het opvallendste tv-moment vond plaats tijdens het optreden van de Griekse deelnemer, Sakis Rouvas. Hij zette zijn nummer Kai se thelo (‘Ik wil je’) dapper in, maar viel tijdens het eerste refrein al flauw. Toch kreeg hij ‘douze points’ van Cyprus.
Tsjechië nam de eerste helft van 2009 het voorzitterschap van de Europese Unie op zich. Het NOS-journaal stuurde meesterinterviewer Martin Simek om de sfeer in Praag te proeven. Het leverde kostelijke televisie op. Wie anders dan Martin Simek kan per ongeluk president Václav Klaus (de opvolger van Václav Havel) tegen het lijf lopen en ter plekke een gesprek beginnen over wanneer Václav voor het laatst gehuild had? Elk antwoord was goed geweest, maar dat Klaus toegaf dat hij moest huilen, omdat zijn nieuwe bergschoenen gesmolten waren omdat hij ze in de oven had willen laten drogen, maakte het extra mooi. Martin Simek: „We gaan nieuwe bergschoenen voor je kopen!” Václav Klaus: „Nee, want ik wil mijn oude, maar dat kan niet, want die zijn gesmolten.”
D e koningin werd eenenzeventig. Alle festiviteiten ten spijt, wat toch het meest in onze herinnering zal blijven is het verhitte ‘zeuventig-debat’ dat volgde.
Even ter opfrissing: de koningin dankte in haar toespraak de bevolking „voor de getoonde betrokkenheid en de vele felicitaties voor mijn eenenzeuventigste verjaardag”.
Eenenzeuventig? EenenZEUventig? Sinds wanneer zegt de koningin zeuven? Ons staatshoofd was toch zeker geen telefoniste bij een callcenter? Of intercedente bij Randstad?
In bepaalde kringen was het ineens grappig om het te hebben over ‘tweeduizendneugen’, in plaats van ‘tweeduizendnegen’.
De beweegredenen van de koningin bleven, zoals gewoonlijk, onduidelijk. Was het een slip of the tongue? Of was het een soort impliciete handreiking naar het volk? Om te laten zien dat ze heus niet zo hautain is als iedereen altijd zegt? Ze zweug erover, maar haar mysterieuze lachje sprak boekdelen.
Misschien dat ze in 2010 ineens ‘puzel’ zegt (in plaats van ‘puzzel’, als ze het over een puzzle heeft). En dan acuut aftreedt.
O p 10 juli was het precies vijfhonderd jaar geleden dat Johannes Calvijn geboren werd. Voor voorstanders een feest (‘Hij speelt nog steeds een rol’) en voor tegenstanders ook (‘Hij is gelukkig dus ook alweer een hele tijd dood’).
Op deze belangrijke verjaardag werd in de Cathédrale de St-Pierre te Genève de wereldberoemde ‘kruk van Calvijn’ gestolen. (Nu heb ik die kruk zelf gezien toen hij er nog stond, en er was niet veel aan. Een calvinistisch ding, zonder enig comfort.)
De dief is nog steeds voortvluchtig. Op de plek waar eerst de kruk stond, vlak achter een pilaar, zette de dief een gloednieuwe toiletpot neer. De vergelijking gaat een beetje mank, maar voor velen symboliseerde dit dat de kerkvader postuum van de pot werd gerukt.
A nders dan vorige jaren was het Glazen Huis dit keer niet gevuld met dj’s die niets mochten eten, maar met dj’s die zich vol moesten proppen. Als ganzen in de Périgord werden zij volgegoten met mais – en al het andere voedsel dat er maar voorhanden was.
Dit idee was ontstaan omdat bleek dat de dj’s eerdere edities van Serious Request vooral beschouwden als gezellige ontslakkingskuur (‘lekker ontgiften’).
Dat Giel Beelen (met behulp van een grote trechter en Heel Veel Mais) vijf kilo aankwam, deed hem en de actie goed. Dat hij vervolgens tot dertien keer toe publiekelijk over zijn nek ging, was minder. Voor het eerst trokken bedrijven hun gulle giften weer terug. Unilever vond het „onsmakelijk” dat er „door middel van braaksel aandacht werd gevraagd voor het hongerprobleem in de wereld”.
‘Opiniemakers’ (in casu: Felix Rottenberg) vonden het juist onsmakelijk dat Unilever („júíst Unilever”) zich een mening aanmatigde over voedselverbruik, en stelden dat kots de enige juiste methode was om ongelijkheid aanschouwelijk te maken.
I s een bil ooit zoveel besproken als de bil van Lance Armstrong? De bil, waar de naald bij de dopingcontrole nog uitstak?
Is er ooit zolang gepraat over of een zoutoplossing in feite ook een vorm van doping is? Zijn er ooit zoveel onderzoeksinstituten ingeschakeld om te bepalen of de nieuwe generatie epo te onderscheiden is van een zoutoplossing?
Is er ooit een renner zo verdacht geweest zonder de Tour uitgegooid te worden?
Bij de huldiging op de Champs-Elysées was hij ondanks alles blij. Zijn vriendin was ook blij. Hun pasgeboren zoontje, Mart Armstrong, huilde.
H et woord van het jaar werd ‘filterkoffie’, om inmiddels bekende redenen. Velen waren teleurgesteld dat het wéér een woord met seksuele connotatie moest zijn.
N a het omvangrijke In Europa uit 2008 werd Geert Mak in 2009 gevraagd het programma Memories: Tour d’Amour over te nemen van presentatrice Anita Witzier. Dit omdat het programma, aldus de KRO, „wel wat diepgang kon gebruiken”. Het leverde een verrassende mix van stijlen op. Net als bij In Europa was de voornaamste locatie een winderig station. Nu was het echter Maks taak om geliefden die elkaar sinds Dolle Dinsdag niet meer gezien hadden, op ongedwongen wijze weer bij elkaar te brengen. Hevig snikkend vielen de paren elkaar in de armen, waarna ze zeiden: „Het is gewoon leuk om elkaar weer eens te zien.”
Mak droeg zijn beige regenjas, en zei veelvuldig: „Waar waren we ook alweer gebleven?”
En dat vroegen wij ons ook allemaal af.
