Stel, je bent een buitenaards wezen, en je besluit ‘de mens’ te bestuderen. Daartoe stuur je een delegatie naar de aarde, en deze delegatie ontvoert één mens. Toevallig blijkt deze mens Jaap de Hoop Scheffer te zijn. Wat een bizarre conclusies ga je dan trekken over de soort!
Bijvoorbeeld op het gebied van taal. Laatst, toen hij ergens belangrijk over wilde doen, zei Jaap de Hoop Scheffer: „Er liggen natuurlijk nog wel wat… zoals we dat met een mooi woord noemen… ‘dossiers’.”
Wat een ongelooflijk mooi woord inderdaad, Jaap. Dossiers. Komt dat uit het Frans ofzo?
De vraag is natuurlijk wat hij eigenlijk bedoelde. Dacht hij dat wij gewone mensen het woord ‘dossier’ moeilijk vinden? En noemt hij het daarom mooi? Zoals juf tegen een groep kleuters kan zeggen: „En met een mooi woord heet dat ‘samenwerken’.” Het woord ‘duur’ werd daar vroeger ook voor gebruikt. De dorpsdokter kon tegen zijn ongeletterde patiënten zeggen: „Dat noemen we, met een duur woord, ‘gemeenschap’. En daar komen kinderen van.”
Maar om dat met het woord ‘dossiers’ te doen? Uitermate vreemd.
Misschien bedoelde Jaap het wel gewiekster. Misschien was de subtekst meer: „Jullie zullen het wel zwak van me vinden dat ik niet wil praten over mijn eigen mislukkingen en in plaats daarvan overschakel op ambtelijk jargon. Dat begrijp ik wel. En daarom doe ik ironisch over het woord dossier en noem ik het ‘mooi’.”
Als Jaap het op deze manier bedoelde, lijkt het op mensen die zeggen: „Met een lelijk woord heet dat ‘verandertraject’.” Je zegt dat je het lelijk vindt, maar ondertussen heb je het toch maar fijn gebruikt, dat woord.
Aankondigen wat je van een woord vindt, is een vorm van indekken. Als iemand je op je uitspraak aanvalt, kun je altijd nog doen alsof je zelf ook wel weet dat het eigenlijk niet kan. En dat noemen we, met een mooi woord, laf.
