jan blokker: De voordelen van wegzappen, en weer terug

Soms zapt een mens. Ik doe het zelf (als door een adder gebeten) wanneer ik per ongeluk het programma Kruispunt zie beginnen. Maar net zo goed – want ik koester geen vooringenomenheden als het om de zuilen gaat – na de zoveelste dubbelzinnige grap van Paul de Leeuw, of als Cornald Maas zich ontzettend goeiig verbaast over alle kunst die behalve het Songfestival ook nog blijkt te bestaan, of bij Nederland Zingt van de EO.

Het voordeel van zappen is dat je anders nooit naar Het Gesprek zou hebben gekeken. Die zender werd in 2007 gesticht door Ruud Hendriks, Frits Barend, Derk Sauer en Pieter Storms. Met de laatste kregen de anderen ruzie, misschien omdat Pieter met Nina Brink trouwde, misschien om iets nóg ordinairders. Voor beschaafde dingen moet je nooit bij de omroep wezen.

Zonder Pieter werd het experiment geen succes. De ambitie was van meet af de pure televisieconversatie geweest. Dus geen floddergesprekjes die nooit langer dan drie minuten mogen duren, maar lazy interviews met belangwekkende Nederlanders, aan de tand gevoeld door bekwame vragenstellers.

Kom’r ’s om, zou ik zelf meteen gedacht hebben – maar de godfathers waren al heel tevreden met belangwekkende Nederlanders als Agnes Kant, Mark Rutte, Prem Radhakishun, Wijnand Duyvendak en Henk Schiffmacher. De interviewers noemden ze trouwens hun ‘spraakmakers’, maar dan hadden ze het ook over sterren als Arie Boomsma, Beau van Erven Dorens, Barbara Barend en Susan Smit.

Dan vraag je er natuurlijk om. Als fascinerend hoogtepunt herinner ik me het optreden van Theodor Holman en Bart Jan Spruyt die samen over het wereldbeeld van Doekle Terpstra spraken. Drie spraakmakers in één!

Omdat steeds meer mensen die bij toeval op Het Gesprek terecht waren gekomen op hangende pootjes terugzapten naar Kruispunt, Paul de Leeuw, Cornald Maas of Nederland Zingt, dreigde de droom van Ruud, Frits en Derk eind 2008 te vervliegen, zodat ze bij gebrek aan animo, of geld, of allebei, in arren moede hun eerste jaargang geheel begonnen te herhalen. Ik had het eerst niet in de gaten, dus als ik Nelleke Noordervliet voor de derde keer zag langskomen, dacht ik aanvankelijk ‘Heeft ze nou al weer een nieuw boek af?’ Maar dan was het dus nog altijd het oude.

Goede raad was duur – maar waarachtig: vorige maand kocht Harry de Winter 22 procent van de aandelen, waardoor de zender er behalve anderhalf miljoen euro, ook nog een nieuwe rubriek bij kreeg, want Harry zou zijn programma Wintertijd nu natuurlijk onderbrengen in Het Gesprek. Zoals William Hearst, maar dan in de gedaante van Citizen Kane, een dure opera uit eigen zak liet ensceneren en uitvoeren, om van zijn maintenee (die niet kon zingen) een diva te maken.

Overigens geen kwaad woord over Harry. Ik zag ’m een paar dagen geleden voor ’t eerst met z’n oude format op z’n nieuwe zender, en het was net alsof Pipo de Clown en Ti Ta Tovenaar de vooravond hadden gevuld: het hele verleden als een kliekje opgewarmd. En als het aan Harry ligt moet Het Gesprek ook een Nederlandse versie ontwikkelen van het BBC-programma HARDtalk – zodat ik me afvroeg: met Bart Jan? met Theodor? met Arie? Met wie dan in godsnaam?

Het wachten is op het nieuwe seizoen, als ook Omroep C zich bij Het Gesprek aansluit, ‘Het Gesprek is de logische partner’, verklaarde cultuuranimator Ad ’s-Gravesande opgewekt. ‘Dat wordt steeds meer de andere zender waar geïnteresseerden in de betere televisie terechtkomen’.

Zou hij vorige week hebben gezien hoe Emile Ratelband en Willibrord Frequin – twee prominente ratés – elkaar bij Het Gesprek anderhalf uur lang met dubbele tong mochten uitschelden en liefhebben?

Zappen is het enige antwoord op het Nederlandse televisieaanbod,