Rob Wijnberg: Bezinning
Dinsdag 12 januari 2010. Half elf Nederlandse tijd. De commissie-Davids presenteert, na bijna een jaar lang onderzoek, haar 551 pagina’s tellend Irak-rapport.
Klaar voor de start? Af.
Op de eerste plaats is geëindigd: D66, met een reactiesnelheid van 88 minuten – oftewel 9,58 seconden per pagina. Precies evenveel als het wereldrecord op de honderd meter van Usain Bolt. Verdienstelijk tweede werd GroenLinks, met een reactie in 11 seconden per pagina. En het was een fotofinish, maar toch nog een podiumplaats kreeg de Staatkundig Gereformeerde Partij, met 14 seconden per pagina.
De VVD viel met een kleine 25 seconden per pagina net buiten de prijzen, maar zij noemde het rapport niet voor niets „stevig en fors”. Verrassend laatste in de Haagse ratrace werd PVV-leider Geert Wilders, die om kwart over drie ’s middags al wel tot de conclusie was gekomen dat het kabinet moest opstappen, maar nog geen commentaar op het rapport kon geven, omdat hij „nog maar drie bladzijdes” gelezen had.
Omgerekend: anderhalf uurper pagina.
Had men het rapport wel eerst helemaal gelezen, dan was de verbijstering over de reactie van premier Balkenende waarschijnlijk ook niet zo groot geweest. De strekking van die 551 pagina’s was immers: het kabinet heeft in een kortstondig ministerieel onderonsje zijn standpunt over de Irak-oorlog bepaald en werd daarbij zozeer geleid door strategische motieven dat alle kritische kanttekeningen van deskundigen terzijde werden geschoven ten gunste van het van tevoren vastgestelde politieke belang.
Dus wat deed de premier?
Hij nam het rapport onder zijn arm, bepaalde in een kortstondig ministerieel onderonsje zijn standpunt en werd daarbij zozeer geleid door strategische motieven dat alle kritische kanttekeningen van de commissie-Davids terzijde werden geschoven ten gunste van het van tevoren vastgestelde politieke belang. Een dag later kwam de bezinning: in een brief aan de Tweede Kamer beloofde de premier „het rapport van de commissie-Davids de komende tijd grondig te bestuderen ten behoeve van een nadere kabinetsreactie”.
Maar ja, toen was de oorlog al uitgebroken.
