Alles goed en wel, maar wat zijn nou de gevolgen van al die schuldbekentenissen, ontwijkende antwoorden en pure ontkenningen over de falende beslissingen van politici die mensenlevens hebben gekost? Aan de bevindingen van de onderzoekscommissies naar het instemmen met de oorlog in Irak, onlangs in Nederland en nu in Groot-Brittannië, worden nooit persoonlijke maatregelen verbonden. Lang leven de politieke immuniteit!

Dan begrijpen we ook weer waarom de betrokken politici er zo ontspannen bij zitten als ze een vloedgolf van kritiek over zich heen krijgen. Ze ondervinden weinig schade. Ja, een kabinetscrisis of een versnelde afvloeiingsregeling – want ook bij publiekelijk falen verwijzen de dikke contracten naar de vertrekpremies – maar echt pijn doet het nooit.

Blair die pal achter zijn overtuiging blijft staan dat de val van Saddam een zegen is geweest voor Irak en de wereld. Balkenende die zegt dat ‘met de kennis van nu’ er anders gehandeld had moeten worden. En Kok, die als premier sprak over exhibitionistische verrijking in de financiële wereld, maar die die typering als ex-commissaris van ING niet wil herhalen – inderdaad, in het bedrijfsleven gaat het niet anders. Immuniteit ontbreekt, maar op het doen verdampen van banktegoeden staat geen straf.

Wat is, behalve het vaststellen van de feiten en het ophelderen van dat wat achtergehouden is, het gevolg voor de spelers zélf?

De politiek maakt vele fouten goed. Maar bij beslissingen zoals die over Irak, waarbij mensen sneuvelen en achtergebleven familieleden de troost verdienen dat hun dierbaren zijn gestorven voor een goede zaak, is het verbale boetekleed van politici, die ‘met de kennis van nu’ tot nieuwe inzichten zijn gekomen, niet genoeg.

Wie in het verkeer een inschattingsfout maakt, of een kind tijdens de zwemlessen laat verdrinken, hangt dood door schuld boven het hoofd. Daar worden straffen aan verbonden. Maar de dwalende politici keren na gedane zaken ongestoord terug in de topposities van de maatschappij.

De vraag luidt: is de strafrechtelijke immuniteit van de overheid nog wel van deze tijd?