jan blokker: Onze politieke persoonlijkheden

Als ik op 9 juni tussen kwart over elf en half twaalf ’s avonds naar de verkiezingsshow van de NOS zit te kijken, en elk van mijn zenuwen staat stijf in mijn lijf over de vraag of een wijs man als Cohen mijn minister-president wordt, of een rondzoenende branie als de eeuwige student Rutte. Wat is dan het allerallerallerlaatste waar ik nieuwsgierig naar ben?

Naar de uitslagen van Dirksland, Goeree-Overflakkee, achtduizenddriehonderd inwoners, opkomst 76,9 procent, Trots op Nederland 0,2 procent.

Maar op één van de 136 locaties die de regie, of de productie, of de research of de cameracoördinator van de Publieke Omroep heeft aangewezen, wacht de aanwijzer bij het wisscherm (‘heb je dat nou als kind ook altijd al willen worden?’), en veegt zijn hand over een gemeente die me met alle respect totaal onverschillig laat, in de hoop dat hij Gasselternijveen er in één adem nog achteraan mag doen.

Zo’n uitzending is urenlang in handen van de audiovisuele gadgets – het is net zoals ze in de dagen van de Sovjet-Unie in Gum je wisselgeld uitrekenden: met een telraam, dat ze intussen gedigitaliseerd hebben. Is Nederland, over Sovjet-Unie gesproken, het land van de persoonlijkheidscultus geworden?

Ik zag een bevende nieuwe presentator op de Pier van Scheveningen staan, waar de PVV bijeen was. Hij mocht nergens in. Als hij een lid van de hooliganachtige menigte op de achtergrond had willen aanspreken, had hij een goelag van Wilders geriskeerd, want hij moest doodstil wachten tot de confettizak ontplofte, en de Drager van het Kogelvrije Vest op de muur van zijn eigen mausoleum minutenlang was toegejuicht. Het is ook nooit om het gedachtegoed van het communisme gegaan, altijd om Stalin.

Femke – als het kan nog erger.

Goeiegod wat genoot ze, maar ze stond toen ook nog op 11, dat wil zeggen, de avond was nog jong, het kon nog alle kanten op, tot aan 10 toe. Maar de aanhang deed alsof ze de 76 had gehaald, en dat het succes niet was te danken aan het duurzame, links-liberale, milieuvriendelijke Groen, maar aan de koningin van de politieke splinter.

Wie was niet terug op de kaart? Het deed er niet toe of je had gewonnen of verloren – D66, PSP, ChristenUnie, Partij voor de Dieren, tot en met Rita Verdonk, want wie begint ooit met de meeste voorkeursstemmen en eindigt op nul?

En het CDA? Ik zag Joop Astma tussen Maxime Verhagen en Gerda Verburg de rol van aanspreker vervullen ‘om wat er gisteren is gebeurd, en wat niemand had kunnen zien aankomen’.

Niemand? Op de laatste avond vóór de verkiezingen voorspelde Balkenende nog 35 zetels, en voor Brabant en Limburg ter opbeuring zelfs 38. Ik heb altijd respect gehad voor mensen die de moed er in houden – maar dit overschreed de grens van opsnijerij, van bijna liegen; wat we de afgetreden premier vaker hebben zien doen. In z’n afscheidstoespraakje – waardig! waardig! – bracht hij nog het offer van de politicus die tevens niet zal terugkeren in de Tweede Kamer. Maar dat had hij toch weken geleden al beloofd bij het vreselijke vooruitzicht dat hij V niet zou halen?

Persoonlijkheidscultus.

De man die in de afgelopen paar jaar de Koran wilde verbieden, Mohammed een zieke pedofiel noemde, vroeg om de onmiddellijke heffing van een hoofddoekjesbelasting (kopvoddentaks), de islam omschreef als een fascistische ideologie en (Marokkaanse) overtreders in hun knieën wilde schieten, zei tot op de avond van de verkiezingen dat verhoging van de AOW-leeftijd voor zijn partij een breekpunt was. De volgende ochtend zei hij dat verhoging van de AOW-leeftijd voor hem geen breekpunt was.

Waar het op aankomt is nooit het slimme idee. Waar het op aankomt is altijd de slimme leugenaar.