Rob Wijnberg: Gouden Loeki
Wie op Wikipedia het woord ‘reclame’ opzoekt, leest als eerste zin: ‘Reclame is een vorm van communicatie met het doel potentiële klanten informatie te geven over producten en diensten.’
Klinkt als reclame.
Feit is namelijk dat reclame precies het tegenovergestelde beoogt: klanten alles behalve informatie geven over producten en diensten. Sterker nog, reclame is de omvangrijkste geïnstitutionaliseerde vorm van liegen die onze samenleving rijk is – gebaseerd op dezelfde misleidingstechnieken als die van propaganda: simplificatie, stereotypering, beroep op fictieve autoriteiten en de constante herhaling van slogans. Zo dringen halve waarheden ons bewustzijn binnen: verzekeraars die zich zorgen maken om ‘uw welzijn’; oliemaatschappijen die ‘duurzaam ondernemen’; banken die ‘dromen verwezenlijken’ op afbetaling.
Volgens de Amerikaanse denker Noam Chomsky is het doel van reclame dan ook het „ondermijnen van de vrije markt”. Want, zegt hij, waar de vrije markt bestaat bij gratie van „geïnformeerde consumenten die rationele keuzes maken”, drijft de pr-industrie op het creëren van „misleide consumenten” die hun keuzes baseren op „emoties en illusies”. Of, zoals dat in marketingtermen heet:
„Asjemenou?!”
Zo bekeken is het absurd dat het grootste pr-bureau van Nederland – de STER – ieder jaar weer een uur gratis zendtijd krijgt om, op de Publieke Omroep nota bene, de ‘leukste reclame’ van het jaar te vieren. Mooie rechtse hobby is dat: de subsidie op cultuur afschaffen omdat het ‘te elitair’ is, en tegelijkertijd de industrie die het volk opvoedt tot zwakzinnige consumenten op kosten van de belastingbetaler in het zonnetje zetten met een Gouden Loeki. Een prijs die bedacht is door de belanghebbende zélf. Of, zoals dat in marketingtermen heet:
„Wij van wc-eend…”
De winnaar van dit jaar? Pietertje – het jongetje dat eindigt als zwemkampioen, omdat hij pindakaas eet waar je ‘groot en sterk’ van wordt. Ik kan u verzekeren: als Pietertje daadwerkelijk elke dag pindakaas had gegeten (hoofdingrediënt: 55 procent vet), was zijn zwemcarrière geëindigd bij dat bommetje in de sloot.
Ik herhaal: ‘Reclame is een vorm van communicatie met het doel potentiële klanten informatie te geven over producten en diensten.’ Lijkt me een Gouden Loeki waard.
