Ernst-Jan Pfauth: Camerareflex

Het afgelopen absurde nieuwsweekend bracht ik als journalist op Twitter, Tumblr en blogs door. Het is niet eens zo lang geleden dat zulke nieuwsgaring nog heel bijzonder was. 15 januari 2009. US Airways vlucht 1549 was net opgestegen vanuit Queens, New York, toen een stel Canadese ganzen de motoren invloog. De piloot stuurde de Airbus naar de Hudson-rivier en maakte een perfecte landing. Op de kant keken sommige New Yorkers verbijsterd toe, anderen kwamen meteen in actie. Zoals Janis Krums. Hij sprong op een veerboot om de drenkelingen te redden en had ondertussen de tegenwoordigheid van geest om een foto te maken. Hij zette deze op Twitter en de afbeelding groeide uit tot hét beeld van de miraculeuze noodlanding. ‘Voortaan hebben we overal ooggetuigen’, jubelden journalisten die over journalistiek schrijven. Dat klonk toen heel exotisch.

Een paar maanden later. Juni 2009. In Iran protesteerden duizenden studenten op straat tegen het dictatoriale bewind van Ahmadinejad. Via Twitter en Facebook verspreidden ze het nieuws. Revolutionair vonden we dat. Technologieblogs als Mashable.com legden minutieus vast hoe het nieuws zich online ontwikkelde. Lezers juichten van een twitterrevolutie.

Twee jaar later. Amy Winehouse gaat dood. Mashable.com schrijft weer een stuk over hoe Twitter heel opgewonden werd over het brekende nieuws. Maar nu juichen de lezers van Mashable niet meer. Ze worden boos: ‘Mashable is een technologieblog, waarom moeten we daar over een dode popster lezen?’ Op Twitter onstaan protestacties tegen Mashable: over Winehouse schrijven is een gemakkelijke manier om bezoekers te trekken. ‘Ja maar’, zeiden de bloggers van Mashable, ‘het nieuws verspreidde zich over Twitter… Iran, weet je nog? Toen schreven we er ook over?’ De lezers, in koor: ‘Dat is inmiddels doodnormaal!’ Inderdaad.

Dit weekend dook er een opmerkelijke video op van dat veel grotere drama. Toeristen moesten opeens wegduiken voor rondvliegend glas. Aarzelend lopen ze naar de plek waar rook vandaan komt. Ze filmen het ‘oorlogsgebied’. Net als vrijwel elke andere voetganger die in beeld komt. Allemaal kijken ze naar de chaos door de cameralens. Allemaal lijken ze zich verantwoordelijkheid te voelen om vast te leggen wat hun stad overkomt. Elke ooggetuige is nu echt verslaggever. Ook al ligt het hart van je land in puin, de camera is snel gepakt. De digitale revolutie heeft zich geworteld in het menselijk gedrag. Alleen van het eiland Utøya kwamen geen beelden. De doodsangst wint het nog van onze camerareflex.