Ernst-Jan Pfauth: Rotte appels

De reacties op Telegraaf.nl. Daar kan je zo tien columns aan wijden. Of twintig. Of een speciaal twitteraccount, zoals @DeReactieGraaf, waar de dubieuze hoogtepunten – „….komt er vanzelf weer een ander islam GEITENN####R aan de macht” – worden doorgetwitterd. De rotte appels onder de reaguurders menen altijd ergens het slachtoffer van te zijn en verbloemen hun onmacht door met veel bravoure de tegenpartij onder de grond te wensen.

Ook op nrc.nl glipt er wel eens een scheldkanonnade door de moderatie. En wie LIVE op de hoogte wil blijven van de laatste dreigtweets, kan op doodsbedreigingen.nl meelezen welke „kk hoer” na schooltijd „kapot gaat”.

De zus van Facebook-oprichter Mark Zuckerberg, Randi heet ze, denkt er een oplossing voor te hebben. Volgens haar moet anonimiteit op het web maar eens verleden tijd worden. „Ik denk dat mensen het gevoel hebben dat ze achter gesloten deuren álles kunnen zeggen.” Maar Randi, op doodsbedreigingen.nl worden de meeste tweets gewoon onder echte naam geplaatst.

De CEO van Google ging haar al voor. Hij sprak de verwachting en wens uit dat overheden binnenkort van hun burgers eisen dat ze op het web hun ware identiteit tonen. Zijn belangrijkste argument? Een enorm cliché: „Als je niets te verbergen hebt.” Gelukkig is die man inmiddels opgestapt, want het is een onzinargument. Sommige mensen hebben juist wél wat te verbergen, maar óók wat te zeggen. Zoals @oxfordgirl, een Iraanse activiste die vanuit een Engels dorp het verzet tegen dictator Ahmadinejad coördineert. Mag dat van Randi niet meer? Dat is in strijd met alles wat het web mooi en belangrijk maakt: de mogelijkheid voor een ieder om te publiceren.

En ja, haat en nijd hoort bij de mens. Als real-life-sociale-wenselijkheid wegvalt, komt dat bij sommige mensen tot uiting. Je kunt hoogstens de drempel verhogen door mensen een account te laten aanmaken of heel strenge moderatie toe te passen.

Maar verder moet je er vooral boven staan. Zoals Heather Armstrong dat doet. Zij blogt over het moederleven op dooce.com en schuwt onconventionele uitspraken over opvoeden niet. Resultaat: bakken hatemail. Op een dag werd het haar te veel. Haar oma was net dood, haar jongste kind was ziek, en in haar mailbox vond ze tientallen verwensingen. In een opwelling besloot Armstrong álle haatreacties in een blogpost te zetten. Eromheen plaatste ze advertenties. Miljoenen mensen klikten de blogpost aan, en de advertentie-inkomsten stroomden binnen. Armstrong loste er de hypotheek van een buurman in nood van af en stuurde wasmachines naar een daklozenopvang. Nog nooit maakten rotte appels zoveel mensen blij.