Victor Lamme: Elastische kunst

Lijdt de kunsthandel onder de economische crisis? Het lijkt haast van niet. De afgelopen maand wisselden schilderijen van Yves Klein, Mark Rothko en Edward Munch van eigenaar voor recordbedragen van respectievelijk 36, 87 en 120 miljoen dollar.

Veel groene in plaats van rode stickertjes dus op schilderijen

En voor de iets gewonere man is er dit weekend weer de KunstRAI, de grote beurs voor moderne kunst in het RAI-congrescentrum te Amsterdam. Er was even wat trammelant achter de schermen, met een wisseling van naam (heette vanaf 2006 ART Amsterdam, maar nu ineens weer KunstRAI), en de terugkeer van de oude directeur, Erik Hermida. Maar het lijkt gewoon weer ouderwets gezellig te gaan worden met zeventig galeriehouders, een ‘street-art bikinishow’ en een afterparty in het atelier van een bekende kunstenaar. De witte wijn zal ongetwijfeld rijkelijk vloeien.

Directeur Hermida vertelde dat het gezwalk met het btw-tarief op kunst – eerst 6 procent, toen door Rutte naar 19 procent verhoogd, en nu met het Kunduz-akkoord weer terug naar 6 procent – ertoe leidt dat kopers van kunst hun aanschaf even uitstellen tot de verlaging van het btw-tarief definitief is, einde van de zomer. Veel groene in plaats van rode stickertjes dus op schilderijen. Strategisch gedrag, maar niet minder verkoop.

Zou het werkelijk veel uitmaken, 6 procent of 19 procent btw? Een schilderij van 3.000 euro gaat dan 3.368 euro kosten. Dat voelt niet heel anders, vooral niet als het wordt afgerond naar een rond getal: 3.400 euro. Je vindt iets mooi of niet.

In de economie wordt het begrip prijselasticiteit gehanteerd om uit te drukken hoe sterk de omzet in een product afhangt van de prijs. Bekend is bijvoorbeeld dat het verhogen of verlagen van de benzineprijs weinig effect heeft op het gebruik van de auto. Mensen blijven gewoon rijden. Zelfs een plotselinge sprong in prijs heeft weinig effect op de lange termijn. De eerste weken na het kwartje van Kok werd er wat minder gereden, maar dat effect is allang weer verdwenen.

Hoe zit het met de prijselasticiteit van kunst? David Throsby van Macquarie University onderzocht dat voor de prijs van theatertickets. Verhoging of verlaging van de ticketprijs had nauwelijks effect op het bezoek. Bezoek leek vooral af te hangen van de verwachte kwaliteit van het stuk. Voor schilderijen lijkt het niet veel anders.

Het gejojo met het btw-tarief is dus een uitgelezen kans voor iedere kunstenaar in deze moeilijke tijden. Houd het kaartje voor die theatershow gewoon op de prijs die het had met 19 procent btw. Laat dat schilderij gewoon in de galerie staan voor 3.400 euro. Steek het btw-verschil in je zak.

Geniale kunstsubsidie, dit een-tweetje tussen Rutte en de Kunduz-club.