Paulien Cornelisse: Waarheden
Tegenwoordig kan ik alleen maar diep respect opbrengen voor mensen die ervoor kiezen kleuterjuf of -meester te worden. Eén kleuter is al vermoeiend, laat staan dertig tegelijk.
De meeste mensen zijn de hele dag bezig de sfeer niet te verpesten
Toen ik zelf nog kleuter was, was ik veel kritischer op kleuterjuffen. Waar ik vooral niet tegen kon was dit: je had ruzie met een andere kleuter, en natuurlijk had jijzelf niets fout gedaan en de ander alles. Omdat de juf God was, ging je bij haar vragen wie er nu eigenlijk gelijk had. En dan waren er juffen die zeiden: „Jullie hebben alle twee gelijk”. Voordat je goed en wel had kunnen uitleggen dat dat niet kon, omdat jij als enige gelijk had, was je alweer in de boekenhoek gestopt.
In diezelfde tijd werd er ook nog weleens geroepen: „Iedereen heeft gewonnen!” bijvoorbeeld op de sportdag. „Jaja”, dacht ik dan. Maar ik wist toen al dat ik de sfeer niet diende te verpesten. Ik was alleen in gedachten subversief.
Hoe ouder je wordt, hoe duidelijker het wordt dat de meeste mensen de hele dag bezig zijn de sfeer niet te verpesten. Ze zijn daarvoor bereid alle logica opzij te zetten. „Het is een akkoord van ons alle twee”, zeggen Samsom en Rutte, om meteen toe te geven dat de VVD er toch wel meer had uitgesleept dan de PvdA.
In Japan hebben ze twee woorden voor waarheid. De ene waarheid, tatemae, is de sociaal geaccepteerde, die gebruikt wordt zodat niemand gezichtsverlies hoeft te lijden. De andere waarheid heet honne en dat is de ‘echte’ waarheid, waar men het liever niet over heeft. In de Nederlandse situatie: tatemae is zeggen dat het akkoord van beiden is. Honne is dat Rutte heeft gewonnen.
En natuurlijk vinden wij onszelf veel directer dan die rare Japanners, dus gaat iedereen er lekker op inhakken in het debat. Maar dat is ook tatemae. Want we weten dat dat zo hoort en we weten ook dat alle Tweede Kamerleden na afloop gezellig samen een kroketje eten. Stel dat er in de Tweede Kamer gezegd zou worden: „Ach laat ook maar, we doen het wel gewoon zoals jullie hebben voorgesteld en dan zien we over een paar jaar wel weer. Eerst maar eens een kroketje eten.” Dat zou subversief zijn.
