Victor Lamme: Doe het zelf

Je kunt jezelf niet kietelen. Dat lijkt jammer. Maar het heeft ook een enorm voordeel. Je kunt ermee van je angsten genezen. Ik leg uit hoe.

Als iemand me kietelt, roep ik: ik doe het zelf, ik doe het zelf!

Je zintuigen worden de hele dag gebombardeerd met signalen die je zelf veroorzaakt. Bij iedere beweging schuren lichaamsdelen tegen elkaar aan en maak je geluiden van ritselende stof. Je voelt niks en hoort niks. Als je om je heen kijkt, maak je snelle oogbewegingen die het beeld op je netvlies in schokken van de ene naar de andere kant verplaatsen. Jij ziet een stilstaande wereld.

Hoe anders is het als dezelfde prikkels van een ander komen. Iemand die je aanraakt in de metro. De eetgeluiden van een ander. Probeer deze eens: laat iemand zachtjes tegen je oog aanduwen en zo een oogbeweging voor je maken. Ineens beweegt de wereld om je heen.

Het brein is niet geïnteresseerd in signalen die het zelf produceert, alleen in dat wat echt van buiten komt. Je brein weet: ik doe het zelf en anticipeert op de prikkel die daardoor kan worden verwacht. Ook handig op de wc. Jij ruikt niks, anderen helaas wel.

Dat inzicht leverde me een waterdichte methode tegen de kieteldood op. Als iemand me kietelt, houd ik altijd mijn armen wijd uit elkaar en roep: ik doe het zelf, ik doe het zelf! Tegelijkertijd maak ik kietelbewegingen met mijn handen. Het werkt wonderbaarlijk. Mijn brein gelooft dat ik het zelf doe, en ik ben immuun voor kietelen. Probeer maar.

Ik was in de Efteling. Ik ben dol op het Sprookjesbos. Maar mijn kinderen zijn groot, dus dan wordt het serieuze werk onvermijdelijk: Joris en de Draak, de Python. Duikvluchten, loopings en spiralen. En Vogel Rok: een achtbaan in het donker. Wie verzint dat? Angstzweet. Hartklachten. Maar ik moest.

Ik herinnerde mij de antikieteltruc. Ik ging expres helemaal voorin zitten. Ik stak mijn handen vooruit en pakte een denkbeeldig stuur vast. De wagentjes tokkelden naar boven en ik trapte op een imaginair gaspedaal. En toen we ons in de diepte stortten, stuurde ik zelf. Iedere bocht nam ik zelf. Voor de looping trok ik aan mijn stuur alsof het de knuppel van een straaljager was. Het werkte. Ik was niet meer bang. Sterker nog: ik vond het super geinig. En dat was me nog nooit overkomen. Doe het zelf en genees van al je angsten.

Mensen zijn dol op controle, al is het nep. Bejaarden in het tehuis zijn dolgelukkig met een thermostaat waaraan ze zelf kunnen draaien. Ook al is hij nergens mee verbonden.

Doet me aan die andere illusie van controle denken: democratie.