Ook heimelijk teleurgesteld dat een regering met de PVV van de baan is? Ik had het wel willen meemaken. Niet omdat ik een fan ben, maar omdat ik het samen met nog een paar miljoen Nederlanders wel heb gehad met het zaaien van verdeeldheid door die partij. Geert Wilders is onbedoeld de katalysator voor principeloosheid geworden, waardoor menig rechtgeaard politicus van het rechte pad is afgeweken om ook ‘klare taal’ te prediken. Zo is de VVD opeens de nieuwe Centrum Partij geworden, blijkt het CDA de grondwet ook niet te respecteren, voelen zelfs gematigde politici zich genoodzaakt een mening te vormen over de private keuzen van Nederlandse moslims en is ‘praten als Janmaat’ de nieuwe norm.

Dat onze principes buigen in de wind heeft Wilders goed zichtbaar gemaakt. Hij heeft ons duidelijk gemaakt dat de angst krachtiger is dan het gezond verstand en het goed fatsoen. Onrust stoken blijkt minder moeilijk dan het lijkt – we zijn snel van ons stuk gebracht en ongewapend tegen zoveel brutaliteit.

Dat hebben we dan geleerd. Tot zover, Wilders, bedankt. Maar niet verder. Niet nog eens in de oppositie. Niet nog meer ‘flutstukken van het slechtste kabinet ooit’, en weer die ‘achterlijke culturen’ of ‘aan elkaar geregen onzin’ waar ‘geen jota’ van klopt. Om met groter venijn meer angsten aan te wakkeren, en het impulsief stemgedrag van de verongelijkten verder aan te moedigen.

Want bij zoveel meningen die door de onderbuik en de korte termijn worden gestuurd, kun je op je klompen aanvoelen dat de PVV in de oppositie enkel zal groeien, en de narigheid na de volgende verkiezingen alleen maar groter wordt.

In het scenario ‘hoe komen we zo snel mogelijk van de PVV af’ was ‘regeren’ een riskante, maar waarschijnlijk snelle optie geweest. Was het onaangepaste en asociale deel van het Nederlandse beleid geworden, had dat ons land zoveel schade toegebracht, dat een herhaling van die dwaling onwaarschijnlijk ware geweest. En had de PVV zich ingebonden, dan was het probleem vanzelf verdampt.

Nu zullen we daar langer op moeten wachten.

Floris-Jan van Luyn

• Geert Wilders
• Kabinetsformatie
• Partij voor de Vrijheid
• PVV

Het enige wat positief is aan dit gevallen kabinet is dat we weer gaan debatteren. Debatteren voor de punten welteverstaan, voor het echie. The man to beat is Wilders. Er zijn namelijk nog steeds heel veel zetels die volgens de peilingen gegijzeld zijn door een verschrikkelijke man, een man die de samenleving kapot wil maken, een gruwel, een… een…

Het is moeilijk schelden tegen Wilders. Racist bekt lekker weg, maar dat is hij eigenlijk niet, de islam is namelijk geen ras. En een fascist is hij eigenlijk ook niet. En discriminateur is geen woord. Bos heeft er een standaard zinnetje voor: ‘de PVV sluit mensen structureel uit.’ En daarom sluit de PvdA de PVV dus ook structureel uit, omdat uitsluiten een doodzonde is. Zoals ik al zei, ik kan niet wacht op de debatten.

Andere tactiek: noem de PVV ondemocratisch. De PVV heeft namelijk geen leden en dus geen democratische structuur. Dat het ongeveer net zo belangrijk is dat de PVV democratisch is als dat de lokale volleybalvereniging democratisch is, maakt niet uit. Dat je, als je het niet eens bent met de PVV, ergens anders op kan stemmen, of je eigen partij kan beginnen, noemen we even niet. Ondemocratisch klinkt ernstig, dus is het een legitiem argument. En ach, je moet toch iets zeggen?

Andere kritiek waar niemand warm of koud van wordt: Wilders doet maar in twee gemeenten mee, oftewel: Wilders wil niet dat zijn partij ten onder gaat aan een paar van die griezelige types, met neonazistische trekjes, die ook in de PVV-achterban rondlopen. Terwijl groene partijen rustig radicaliserende bomenknuffelaars en nertsenbevrijders kunnen inhuren (van wie de afgelopen tien jaar schokkende voorbeelden van agressie bekend zijn, inclusief een politieke moord), moet Wilders elke nieuwe PVV-politicus nauwkeurig selecteren. Eén foute opmerking bewijst namelijk dat de PVV is wat we altijd al hadden gedacht. Nieuw extremistische fascistische racistisch fundamentalistische discriminateurs.

Ik haal de chips en cola alvast en hoop op vuurwerk, op weglopers, op Wilders die gehakt maakt van holle argumentatie. En vurig hoop ik dat het daarna voor één keer echt over de inhoud mag gaan.

Rosanne Hertzberger

• Geert Wilders
• Partij voor de Vrijheid
• PVV

De uitgever heeft voor dit artikel geen publicatierecht

• Discriminatie
• Geert Wilders
• Rechtspraak

Nog een paar maandjes en dan zal het grote proces tegen Geert Wilders alle kolommen, schermen en talkshowtafels gaan vullen. Aanvankelijk vond het OM die vervolging helemaal niet nodig. Weet u nog wanneer dat kantelde? Nadat de onderzoekers van de Monitor Racisme & Extremisme 2008 (Universiteit Leiden en Anne Frankstichting) uitgebreid ingingen op Wilders’ strafbaarheid en pleitten voor vervolging.

Deels dezelfde onderzoekers hebben nu van het ministerie van Binnenlandse Zaken de opdracht gekregen om een ‘geactualiseerde’ versie van het onderzoek te maken. Dat de PVV hierin opnieuw als extreem-rechts uit de bus komt, zou alleen daarom al niemand hoeven te verbazen. Zeker minister Guusje Ter Horst (Binnenlandse Zaken, PvdA) niet. Zij heeft het zich daarmee nu wel erg lastig gemaakt. Door juist deze onderzoekers, die Wilders al ondubbelzinnig schuldig hebben verklaard, voor zich te laten werken, krijgt ze de schijn partijpolitiek te bedrijven en de rechtsgang te willen beïnvloeden. Want wat gebeurt er met dit onderzoek, als op 20 januari het Wildersproces losbarst? Het zal op z’n minst als gezaghebbend getuige-deskundigeverslag worden ingebracht. Zeker aangezien het OM al uiterst gecharmeerd was van de eerdere versie.

Doordat dit onderzoek onder haar verantwoordelijkheid is uitgevoerd, balanceert Ter Horst op de rand van de scheiding der machten. Ze zit misschien nog net niet op de stoel van de openbare aanklager, ze heeft wel een hand op de leuning gelegd en kan zo bij de knop om de hoogte te verstellen.

Dat het haar partij goed uitkomt als de rechter Wilders de mond snoert, maakt de positie van Ter Horst nog twijfelachtiger. Al haar pogingen tot dusver om zich er uit te lullen zijn te gênant voor woorden. Niet zijzelf, maar haar ministerie koos deze onderzoekers (alsof de minister niet zelf eindverantwoordelijk is!). Ze doet slechts onderzoek naar polarisering in Nederland (alsof onderzoekers – en zeker déze -, de PVV buiten beschouwing zouden laten!).

Alleen als Guusje ter Horst besluit het onderzoek compleet te laten schieten, is er nog hoop voor haar geloofwaardigheid.

Christiaan Weijts

• Geert Wilders
• Partij voor de Vrijheid
• Politieke partijen
• PVV

De uitgever heeft voor dit artikel geen publicatierecht

• Geert Wilders
• Islam
• Mensenrechten
• Partij voor de Vrijheid
• Politieke partijen
• PVV

De uitgever heeft voor dit artikel geen publicatierecht

• Geert Wilders
• Partij voor de Vrijheid
• Politieke partijen
• PVV
• Vluchtelingen

De uitgever heeft voor dit artikel geen publicatierecht

• Geert Wilders
• Parlement
• Politieke partijen
• Rita Verdonk
• Silvio Berlusconi

Dat Geert Wilders met zijn partij naar Brussel wil, is op zich mooi. Welbeschouwd is een populist daar broodnodig. Onder druk van de globalisering dreigt er namelijk een tweedeling te ontstaan tussen Gewone Man en elite.

Europa heeft voor de Gewone Man, die zichzelf beziet binnen de kleine context (gezin, baantje, café, voetbalclub), het karakter van een onbekende, gijzelende grootmacht. De hbo- of universitair geschoolde daarentegen raakt steeds meer gewend zichzelf in de grote context te bezien: hij werkt in bedrijven die internationaal opereren, zat tijdens de studietijd in het buitenland, en heeft er vrienden of kennissen. Voor hem is Europa een verrijking. Bij de Gewone Man roept dit de overtuiging op dat Europa een hobby is van dat upper middleclass-wereldje. Dat vaart er kennelijk wel bij, en, zo redeneert hij, dat zal wel ten koste gaan van de Gewone Man. Er is een populist nodig om de Gewone Man te betrekken bij de grote context. Iemand die hem uitlegt dat als wij geen EU-lid waren, onze economie nu IJslands was, onze gulden waardelozer dan het pond. Dat zijn bakje Douwe Egberts koffie al lang gezet wordt door de Amerikaanse Sara Lee Corporation.

Die populist is vooral nodig omdat zittende politici zo provinciaals zijn, en bijvoorbeeld voorspiegelen dat ons ‘stimuleringspakket’ werkelijk invloed heeft, terwijl het niet meer kan zijn dan een windscherm in de mondiale storm.

Die populist kan uitleggen dat Europa economisch succesvol is maar democratisch nog onvolwassen. Juist om de elite-achterkamertjes en onderonsjes van de EU te openen, heeft Brussel een echte, betrokken volksvertegenwoordiging nodig.

Die populist moet Europa niet van binnenuit willen opblazen als een zelfmoordterrorist, maar juist aan de mensen teruggeven: er transparantie en democratische controle afdwingen.

Die populist heeft bestaan. Pim Fortuyn schreef in Zielloos Europa (1997): „Ik houd van Europa, ik houd van zijn veelheid aan volkeren, culturen, landschappen, weersomstandigheden, talen en mensen. Ik haat soms de euro-elite in zijn verwaten achteloosheid. Kortom, ik wil een Europa van de mensen, van de menselijke maat. Een Europa van u en van mij!”

Christiaan Weijts

• Geert Wilders
• Partij voor de Vrijheid
• Politieke partijen
• PVV

‘Wilders trekt meer hogeropgeleiden’, zag ik in de krant staan. In opdracht van de Volkskrant had TNS NIPO onderzoek verricht, en wat bleek? In 2006 was nog maar 9 procent van de PVV-stemmers ‘hogeropgeleid’, terwijl dat percentage intussen is gestegen tot 13.

De betekenis van de cijfers werd me niet in één oogopslag duidelijk, maar gelukkig kon een medewerker van het bureau de uitkomst in één zin recapituleren: ‘De Wildersstemmer normaliseert’. Nog even, en het zijn net mensen.

Moet Wilders daar trots op zijn? Dat weet je nooit bij politici. De voorzitter van een charitatieve vereniging zal graag miljonairs onder z’n donateurs zien, en een academische sociëteit zal handarbeiders buiten de deur houden. Maar in de politiek is het volgens mij net als bij omroepen: het gehalte telt minder dan de hoeveelheid. Als de PVV in 2011 de gunst krijgt van 2,2 miljoen ongeletterde Nederlanders, zal het Wilders waarschijnlijk een zorg zijn dat er zo weinig ‘hogeropgeleiden’ tussenzitten. Hij heeft z’n 50 zetels.

lees verder›

• Geert Wilders
• Partij voor de Vrijheid
• Politieke partijen
• PVV

Dat Geert Wilders een acute bedreiging voor de openbare orde zou zijn, bleek te kloppen als een bus. Hij had nog maar net voet op Engelse bodem gezet of er voltrok zich al een waar Heizeldrama: journalisten die elkaar vertrapten, fotografen die tegen de hekken werden geduwd, cameramannen die hun eigen verstikkingsdood op film vastlegden. In de krant was te zien hoe een fotograaf zijn leven in de waagschaal stelde om een foto te maken van driehonderd andere fotografen die hun leven in de waagschaal stelden om een foto te maken. Een verslaggever vroeg: „Meneer Wilders, dit is toch te gek voor woorden?” Het bleek zijn laatste vraag te zijn geweest. Zijn lichaam werd teruggevonden bij gate veertien.

lees verder›

• Geert Wilders