Bij elke vaccinatiegolf moet de overheid tegenwoordig gelijktijdig strijd leveren tegen het virus van de internetgeruchten. Zo flopte het inenten tegen baarmoederhalskanker door angstverhalen die meisjes elkaar vertelden op internet.
Het verschijnsel past in een bredere trend: door wantrouwen tegenover autoriteiten kapen amateurstemmen (‘onderbuik’, ‘gewone man’) de publieke ruimte om er een kermis van te maken waar hun irrationaliteit ongeremd tekeer mag gaan: angst, woede, verontwaardiging. Het geruchtenvirus is vooral onder jongeren actief. De overheid onderschat nog steeds de gigantische macht van virtuele roddelreservoirs als Facebook, Hyves, Twitter en MSN.
Op tv opperde een adviseur dat medewerkers van minister Klink (Volksgezondheid, CDA) zich maar in die digitale groepen moeten mengen. Vaccinatie via infiltratie. Veel succes. Zo’n voorlichtersfiguur is volstrekt kansloos in de virtuele peer groups.
Tot nu toe is alleen Barack Obama erin geslaagd politiek succes te behalen uit die internetgroepen en dat is omdat hij jongeren in z’n team had, die de juiste taal spraken, en omdat hij een beweging tégen de gevestigde orde was. Het is oneindig veel lastiger internetgemeenschappen ergens vóór te mobiliseren dan ergens tégen.
En hoe reageert Ab Klink? O, hij voert wel degelijk online campagne, zegt hij. Hij roept immers heel hard dat mensen vooral op grieppandemie.nl moeten kijken. Maar dat je een website hebt, wil nog niet zeggen dat je gezag hebt op internet, wat zeker onder de vlag van een overheidslogo bijna onmogelijk is. Op internet zijn autoriteiten immers per definitie verdacht, terwijl de waarachtigheid van wat tientallen anonieme commenters gelijktijdig beweren niet ter discussie staat.
En wat zegt Klinks site? Dat wetenschappers ‘verwachten’ dat de vaccins tegen de Mexicaanse griep ‘even veilig’ zijn als die van de gewone seizoensgriep. Heel eerlijk natuurlijk, maar voor angst en doemdenken zie ik voldoende licht.
De werkelijkheid heeft het namelijk afgelegd tegen de representatie van de werkelijkheid, tegen de beeldvorming. En die laat zich nauwelijks sturen.
Christiaan Weijts
