Kun je het vergelijken met een speler die van het veld wordt gestuurd?

Getalsmatig niet. Als we 1.600 jongens en meisjes naar Uruzgan hebben uitgezonden, en we stellen er 24 op non-actief, dan moeten we met anderhalf procent minder mankracht doorvechten. Maak hetzelfde sommetje voor een voetbalelftal, en er is niet eens één man overboord. Je zou op z’n ergst van een gele kaart kunnen spreken.

Wat moeten we ons trouwens voorstellen bij het non-actief waarover je steeds hoort? In de burgermaatschappij weet je wat dat is: ruzie in de tent, eigenlijk zou ontslag moeten volgen, maar om het beschaafd te houden wordt de ongewenste medewerker ‘op non-actief gesteld’. Meestal gaat het ook om een hogere functionaris; het lagere personeel vliegt er regelrecht uit. Degene die op non-actief is gesteld gaat naar huis, belt z’n advocaat en begint een zaak over de hoogte van de handdruk.

lees verder›

• Krijgsmacht

Wat gebeurt er als je op internet www.leger.nl intikt? Dan kom je op een leeg scherm: ‘Under construction’.

In al haar bescheidenheid is deze mededeling een treffende diagnose van het peil van onze krijgsmacht. Zesduizend vacatures blijven openstaan, het aantal aanmeldingen is met ruim een kwart gedaald, en in Uruzgan is een tekort aan waterdichte schoenen. Ons leger? Een miserabel knokploegje tussen bebaarde grotbewoners en papavervelden.

Héél ons leger? Nee, een klein regiment blijft moedig weerstand bieden aan de leegloop. Zo verrichtte commandant der strijdkrachten Dick Berlijn op de valreep voor zijn afscheid twee heldendaden.

Allereerst deelde hij een nieuw type insigne uit aan militairen die bij gevechtshandelingen betrokken zijn geweest. Wie de vuurlinie overleeft, krijgt een lintje. Dat zal de aantrekkelijkheid van het leger toch wel vergroten? Bij de avondvierdaagse lopen ze ook de benen uit het lijf voor een lintje.

Welterusten, commandant Berlijn.

Zijn tweede tactische manoeuvre maakte hij eergisteren. Berlijn hield een pleidooi voor de herinvoering van de dienstplicht. Jawel, laten we teruggaan naar de goede oude dagen onder Lodewijk Napoleon. Terug naar de dagen dat ons leger nog zin had, en je mannen kon drillen zonder gezever over vrouwenemancipatie, dat het eufemisme ‘vredesmissie’ nog een contradictio in terminis was, terug ook, naar de dagen dat we Indië nog hadden! Laat de geschiedenis Mussolini gelijk geven toen hij zei: ‘Oorlog is voor de man, wat moederschap is voor de vrouw.’

Welterusten, commandant Berlijn.

Want het leger zal er niet aantrekkelijker op worden. Zelfs niet met die duizend euro bonus die militairen nu gaan krijgen voor elke collega die ze ronselen, een feit dat op zichzelf al de walgelijke krijgspraktijk illustreert. Want er is geen rechtvaardiging voor die veertien doden, allemaal haast nog kinderen, in Uruzgan.

Welterusten, commandant Berlijn. Droom maar fijn, van lintjes en van dienstplicht. Van kanonnenvlees dat voor luttele euro’s zwicht. Bajonetten met bloedige gevesten houden ver van hier op uw bevel de wacht. Commandant Berlijn, slaap zacht.

Christiaan Weijts

• Dick Berlijn
• Krijgsmacht

De uitgever heeft voor dit artikel geen publicatierecht

• Buitenlandse betrekkingen
• Internationale gewapende conflicten
• Krijgsmacht
• Vredesmachten

Als ik lieg, lieg ik in commissie, maar in de Volkskrant las ik van de week dat ze op de Koninklijke Militaire Academie in Breda de Atjehoorlog bestuderen om Uruzgan beter te kunnen begrijpen.

Dat geloof je toch niet?

Maar het stond er. Dat bijvoorbeeld de overste Van der Sar vorig jaar als eerste Nederlandse commandant zijn manschappen meteen de Afghaanse dorpen instuurde – „te voet en zonder helm op”.

Hoe bestaat het!

„Het effect van mobiele, verrassende patrouilles tot diep in de binnenlanden”, vervolgde de verslaggever, „is een van de lessen die de overste haalde uit de Atjeh-campagne. Dat geldt ook voor de ‘bevolkingsgerichte aanpak’ die in Uruzgan zou worden gevolgd”.

lees verder›

• Geschiedenis
• Krijgsmacht

Elf september is een dag van propaganda geworden. Ieder statement dat je op die dag in de media maakt, kun je kracht bijzetten met een knipoogje naar de Twin Towers. Je kunt bijvoorbeeld meegaan in de tactiek van de Bush-regering en 9/11 omarmen als een casus belli om ten strijde te trekken tegen Irak. Je kunt ook een comité presenteren voor afvallige moslims. Dat 9/11 niets met Irak te maken heeft en ook niets met afvallige moslims in Nederland, doet daarbij niet ter zake.

Balkenende was dinsdag bij onze jongens in Afghanistan, om ook een duit in het zakje te doen en te knipogen naar de Twin Towers. „Dat jullie hier zitten, hangt daar mee samen.”

Defensieminister Van Middelkoop (ChristenUnie) zong hetzelfde deuntje. Nadat hij zich in New York moed had laten inpraten om wat langer in Afghanistan te blijven, liet hij zich voor Nova filmen bij Ground Zero. „Er is toch een verbinding tussen wat wij doen in Afghanistan en de plek achter ons.”

Wat is dan precies dat verband? Na 9/11 stelde Bush een ultimatum aan Afghanistan, om Al-Qaeda-leiders uit te leveren aan de VS. De Talibaan boden onder meer aan om Bin Laden in een islamitische rechtszaal te laten berechten. Bush wees alle voorstellen af en viel – tegen de regels van de VN in – Afghanistan binnen.

Bin Laden is niet gevonden. Wel zijn er zo’n 9.000 Afghanen vermoord, en 523 westerse militairen onder wie tien Nederlanders, in een ‘wederopbouwmissie’ waarvan van meet af aan al duidelijk was dat het een bloedige vechtmissie ging worden.

„Wij kunnen Afghanistan niet zomaar links laten liggen”, zei Balkenende dinsdag. Ondertussen stuurt de regering lesmateriaal naar middelbare scholen, waarin verteld wordt welk prachtig vredestichtend werk wij daar doen, met zinsneden als: „Daarom wil Nederland zich ook in de toekomst blijven inzetten voor Afghanistan.”

Wie niet inziet dat onze overheid een propaganda voert om de publieke opinie achter verlenging van de missie te krijgen, is knettergek. Waarom zeggen we niet gewoon: Balkenende, je bent een leugenaar?

Christiaan Weijts

• Jan Peter Balkenende
• Krijgsmacht
• Terrorisme

Schokkende beelden deze week in het Journaal: Bush die Olmert op bezoek heeft. „It is a great challenge, it is exciting to be in office at this moment”, zegt de Amerikaanse president, zichtbaar enthousiast. Tachtig doden die dag door een bom in Bagdad, de Gaza-strook in handen van Hamas, en de man die zojuist tienduizend man extra kanonnenvlees naar het slagveld stuurde, lacht ontspannen en herhaalt nog maar eens: „It’s also very exciting.”

Gelukkig, dacht ik bij het zien van die beelden, dat het niet onze legerleider is die deze week, na twee doden op rij, monter oppert: „Het is een fantastische uitdaging, het is spannend, om deze dagen aan de knoppen te zitten!”

Die opluchting verdampte vrijwel onmiddellijk. De leider van ons leger zei dit namelijk wél, en in exacte deze bewoording. De leider van ons leger is namelijk George W. Bush.

Terwijl de meeste Nederlanders tegen uitzending van troepen naar Irak en Afghanistan waren, slaagde Amerika er probleemloos in de weifelaars in de Nederlandse politiek mee te krijgen in Operation Enduring Freedom. Ons leger is in de praktijk niet meer dan een Amerikaans filiaal, met CDA-minister Middelkoop als filiaalleider.

Vorige week donderdag, 14 juni, zei deze filiaalleider op een NAVO-bijeenkomst in Brussel dat het verwachte voorjaarsoffensief van de Taliban was verijdeld. „Hun kracht is toch ondermijnd. Dat is bemoedigend.”

Een dag later blies een autobom een twintigjarige Nederlandse jongen op in Afghanistan. Het was nagenoeg live te zien doordat een RTL-camera meereed.

Bij het volgende Nederlandse slachtoffer moesten de actualiteitenprogramma’s het bij gebrek aan beelden doen met rouwende dorpsgenoten. „Eigenlijk verdient hij een standbeeldje”, zei een buurman. „Want hij is toch gestorven voor zijn land, en hoeveel mensen kunnen dat zeggen?”

Zijn land. Sinds wanneer ligt Duiven in Amerika? De vlag die we dadelijk op de kist zien, hoort geen rood-wit-blauw te tonen, noch een cirkel van gele sterren, maar louter de Stars and Stripes. En laten we dan onze legerleider nazeggen: het is ook heel spannend.

Christiaan Weijts

• Krijgsmacht

Wat is het nut van weer een dode Nederlandse militair in Uruzgan?

De minister van Buitenlandse Zaken gaf het antwoord:

„Het is overduidelijk”, zei hij, „dat de gevechten aantonen dat het noodzakelijk is daar actief te zijn, omdat er een vijand is die terug wil naar het tijdperk toen Al-Qaeda nog heerste en de Talibaan het in Afghanistan voor het zeggen had.”

Niks meer waterputten, hearts and minds, de dorpsschool opknappen, vrouwenemancipatie en al die andere rotsmoezen waarmee eerst Bot en Kamp, en daarna Maxime Verhagen en Eimert van Middelkoop hun trouw aan Bush een poosje hebben gerechtvaardigd – gewoon een vijand.

lees verder›

• Krijgsmacht
• Maxime Verhagen
• Slachtoffers
• Terrorisme

Als er nou één is die het kan weten, dan de veteraan Hans Couzy wel. Die was tenslotte nog bevelhebber van de landmacht toen zijn luchtmobiele brigade (meteen na Srebrenica) in Zagreb een overwinningspolonaise danste onder het toeziend oog van ING-commissaris Wim Kok, die toen trouwens nog slechts minister-president van Nederland was.

„Natuurlijk”, zei de generaal b.d. in Nova, „is er defensiebreed sprake van een afdekcultuur en heerst er angst om fouten toe te geven en te melden. Dat geldt vooral voor elitekorpsen, zoals de mariniers en de commandotroepen.”

lees verder›

• Eric O.
• Krijgsmacht
• Moord en doodslag

Vallen er lijken uit de kast als Eimert van Middelkoop straks de kamer van Henk Kamp heeft betreden?

Geen letterlijke natuurlijk. Je kunt van Kamp zeggen wat je wil, maar tot nu toe heeft hij onze jongens in Afghanistan er ongerept doorheen gesleept. De laatste weken hebben we een paar keer moeten schrikken van een bermbom (en gisteren nog van een ongelukje) – maar na berichten over één, twee, drie of zelfs vier gewonden, volgde godzijdank telkens een geruststellende boodschap: niemand was in levensgevaar, één soldaat had een bloedneus, een ander klaagde over hoofdpijn, en een derde had de arm even uit de kom gehad, maar die was er door een kameraad meteen weer ingeduwd. Het was steeds net als laatst met dat weeralarm van het KNMI. Niets aan de hand.

lees verder›

• Eimert van Middelkoop
• Henk Kamp
• Krijgsmacht
• Ministeries

Als ik minister Kamp goed begrijp hebben die Iraakse gevangenen indertijd van hun Nederlandse gesprekspartners allemaal een skibril aangeboden gekregen omdat ze last hadden van de felle zon. Vervolgens is er – snikhete dag tenslotte – voor ieders afkoeling water gesproeid. En tenslotte heeft iemand van de Militaire Inlichtingen en Veiligheidsdienst een plaatje opgezet. Van een formeel verhoor was geen sprake. De Nederlanders waren, zoals de minister verzekerde, ‘een zekere vorm van gesprek’ aangegaan.

lees verder›

• Henk Kamp
• Krijgsmacht
• Mensenrechten
• Mishandeling
• Vredesmachten