Er wordt vaak gezegd dat de zwakheid van een dictatuur zich laat kenmerken door hard optreden. Wie naar geweld grijpt, doet dat bij gebrek aan beschaafde middelen en dus uit zwakte. Zo worden er al jaren boeken vol geschreven door professionele koffiedikkijkers die om die reden de val van het een of andere regime weten te voorspellen.

Maar ondanks al die voorspelling is er in veel gevallen helemaal niets gebeurd. De dictaturen die de stormen van de 20ste eeuw hebben overleefd, gaan nog jaren mee.

Neem de harde onderdrukking van het gewelddadige protest in West-China, afgelopen week. Veel machtsvertoon en wapengekletter. Maar tekenen van zwakte? Het zelfvertrouwen was zelfs zo groot dat buitenlandse journalisten voor het eerst in de geschiedenis van de Volksrepubliek werden uitgenodigd om op de eerste rij te komen zitten om mee te kijken naar de onderdrukking. Embedded journalism met Chinese karakteristieken. Het hele westerse journaille kwam trouwhartig aanzetten en deed gewillig verslag van hetgeen ze aangeboden kreeg, terwijl in de donkere stegen van West-China het echte nieuws werd geschreven en de opstandelingen fluks werden opgeruimd.

Het kenmerkt precies wat er aan de hand is. De vrije wereld is steeds vaker bereid om in pas te lopen met de brute eigenaardigheden van de onvrije wereld, waardoor totalitaire regimes zoals in China vrijspel hebben gekregen en dus sterker worden. De kracht van de globalisering is groot, want isoleren is niet meer van deze tijd, maar het geeft ook onrecht de ruimte.

Uiteindelijk is het Westen niet opgewassen tegen de logica van de moderne dictatuur. Die zwaait steeds blijmoediger met de knoet omdat zij steeds minder last heeft van de wereld. Dat klinkt tegenstrijdig, maar sinds dictaturen deel mogen zijn van de wereld, een positie die hun gretig door het Westen wordt verleend, hebben autoritaire regimes steeds minder moeite met het openlijke gebruik van geweld. Waarmee maar weer bewezen is dat de economische gunsten van de vrije wereld de materiële keuzevrijheid net zoveel hebben geholpen als het voortbestaan van menig dictatuur.

• Media

Praten over de waarheid in China is hetzelfde als zwemmen op het droge. Het brengt niks. De waarheid, zo weet iedereen hier, die is voorbehouden aan de staat – en dus ongeldig. Kritische discussies over heikele onderwerpen, die voer je niet. Wie riskeert nou z’n hachje voor een waar woord? Alleen de waaghalzen en de roekelozen. En dat zijn er niet veel.

Maar niet langer. De plek van handeling is Changsha, in de Centraal-Chinese provincie Hunan. Het gehoor bestaat uit tachtig televisiemakers van de documentaire afdeling van Hunan TV, het grootste televisiestation in de regio. En het onderwerp van gesprek is, jawel, de waarheid. Geen kattepis voor de ploeterende werknemers van een Chinese staatszender.

Sinds jaar en dag praten de Chinese media elkaar na. Ze vertellen wat hun wordt voorgekauwd. De angst doet de rest: censuur leg je zelf op, grenzen bepaal je zelf. Iedere journalist of televisiemaker ontdekt vanzelf wanneer die worden overschreden. Dan is het meestal te laat. En dus houden de meesten zich op de vlakte.

Maar bij het personeel van Hunan TV is de waarheid aan het kantelen. Onder leiding van een vooruitstrevende baas ontdekken de jonge makers van de zender dat de waarheid meer gezichten heeft. De Nederlandse documentaire praktijk wordt ten voorbeeld gehouden – en gretig bestudeerd. Verbazing alom wanneer blijkt dat zelfs daar de waarheid niet bestaat. Opwinding wanneer wordt vastgesteld dat die misschien wel nérgens bestaat.

„Maar wie moeten we dan geloven?” vraagt iemand op de eerste rij. „Niemand!” roept een ander op de achterste. Het zaaltje siddert van opwinding. Zestig jaar Chinese censuur gaat diep in het achterland van de Volksrepubliek genadeloos tegen de vlakte. Staatszender of geen staatszender, hier worden grenzen verlegd.

De baas helpt de jonge geesten uit hun droom. Vooruitstrevend mag hij zijn, maar revolutie wil hij niet. „We weten nu dat de waarheid niet bestaat”, glundert hij, „maar dat houden we voor ons zelf.”

Alleen is er niemand meer in het zaaltje die dát nog gelooft.

• Media
• Mensenrechten

Het aardigste aan Matthijs van Nieuwkerk is misschien wel dat hij alle andere mensen ook aardig vindt. Zou het talkshowstrategie, dus een beroepsongesteldheid zijn? Maar zijn onverdroten vriendelijkheid lijkt me een stuk authentieker dan wat ik als klein jongetje zelf voelde wanneer ik van m’n moeder ‘dank u wel, kruidenier’ tegen de kruidenier moest zeggen, omdat dat stuk verdriet me een vies zuur snoepje had gegeven uit een grote stopfles waar er zeker duizend in zaten. Matthijs moet echt van mensen houden.

lees verder›

• Matthijs van Nieuwkerk
• Media
• Reclame
• Televisie

Bij mij gaan de haren altijd recht overeind staan als er weer eens een discussie voorbij dwarrelt over negatief nieuws en de schuld van de media. Ik moet dan altijd denken aan het land waaraan ik een flink deel van mijn leven heb besteed – aan China – waar journalisten de opdracht hebben pósitief nieuws te brengen. We weten allemaal waartoe dat leidt. Een hoop weggemoffelde kwesties en emoties, en vooral: gissen naar wat er werkelijk speelt.

Volgens voorspelbare tegenwerpingen gaat die vergelijking mank: we leven hier immers niet in een dictatuur. Maar als ik verscheidene commentaren op de crisis erop na sla, bekruipt mij het gevoel dat het zakenleven (en wel meer levens) daar in tijden van krapte stilletjes naar verlang(t)(en).

Was Nederland een kapitalistische dictatuur, dan was de crisis misschien wel nooit gebeurd. Dan had de staat zich automatisch opgeworpen als hoeder van de vrije markt, zou een enkele onverantwoordelijke speculant vroegtijdig achter slot en grendel zijn verdwenen, predikte de overheid zonneschijn en oefende het publiek een geforceerd vertrouwen. En o ja, niet te vergeten: veel positieve berichtgeving natuurlijk.

In China, kan ik met stelligheid zeggen, is het ook nóóit de schuld van de (nationale) media. Daar hebben ze andere zondebokken voor gevonden: het Westen, de democratie, de internationale media, neo-imperialisten, noem maar op.

Critici van de westerse pers hebben ons inmiddels geleerd dat de media ‘een vliegwiel van de economische crisis’ zijn geweest, ‘negatieve ontwikkelingen versnellen’, ‘banken en bedrijven kapot kunnen maken’, en ‘het vertrouwen in de markt aantasten’. En wat is zijn drijfveer? Geld verdienen natuurlijk: slecht nieuws verkoopt beter. Het bewijs: als het goed gaat met de economie, dan zoeken ze nooit uit waarom.

Tja. De positieve media van de kapitalistische dictatuur zoeken het wel uit, dat klopt. Alleen het vreemde is, alle positieve verhalen ten spijt, het gaat ook dáár slecht met de economie.

Maar wacht, dat is natuurlijk de schuld van het Westen, de democratie, de internationale media, neo-imperialisten, noem maar op.

• Media

Ella Vogelaar had haar functie als minister van Wonen, Wijken en Integratie helemaal verkeerd begrepen. Zij dacht dat ze echt iets moest gaan doen aan de problemen in de grote steden. Ze vond het daarom ook al zo vreemd dat ze tijdens de kabinetsformatie geen departement kreeg. En geen ambtenaren. En geen geld. Maar dat had allemaal een reden: ze hoefde alleen te doen alsóf. Beeldvorming noemt men dat. Af en toe een stevige oneliner in het achtuur journaal, een ludiek proefballonnetje in NOVA en een warme glimlach in Pauw & Witteman – meer was niet nodig geweest.

lees verder›

• Ella Vogelaar
• Media
• Ministerie van Wonen
• Politiek en staat
• Wijken en Integratie

Afgelopen woensdag had ik wat ik wel vaker heb: zes uur op, in ’t donker naar de badkamer stommelen, lange douche, schone kleren, en drie kwartier later klaarwakker en in hoogst gesoigneerde staat achter de werktafel. Als iemand die er zin in heeft.

Het allochtone meisje dat sinds kort het vroegste ochtendjournaal mag doen, leek me een stuk minder uitgeslapen dan ik me voelde. Maar ze opende de voorlezing met een sterk staaltje van eigen nieuwsgaring. De NOS had aan 23 Nederlandse gemeentes gevraagd hoe ze hun overlastproblemen inschatten, en waarachtig: bijna overal dacht men dat ze ‘harder’ werden, vrijwel overal moest het aan Marokkaanse snotneuzen liggen, en overal wilde de burgemeester meer bevoegdheden.

lees verder›

• Journalistiek
• Media
• Minderheden

De uitgever heeft voor dit artikel geen publicatierecht

• Internet
• John McCain
• Journalistiek
• Kranten
• Media
• Osama Bin Laden
• Sarah Palin

Nieuws is pas nieuws als het door het dipsausje van het vermaak gehaald kan worden, gekruid met schandaal. De winnares van Hollands Next Top Model heeft met haar nageltjes de hals opengekrabd van een barmeisje, dat haar littekens liet filmen door RTL Boulevard.

Eveline Herfkens kreeg te hoge huursubsidie van de staat, en minister Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA) heeft daarover gelogen, denkt SP-Kamerlid Ewout Irrgang, die bewijzen vond in een memootje. Gelijk belde hij Eén Vandaag, om zich te laten filmen.

Wat het betekent als het waar is? Opstappen? Irrgangs ogen glimmen fel: „Daar kan geen enkel misverstand over bestaan.”

Het gaat nogal eens over de verruwing van het debat. Zorgelijker lijkt mij de ver-RTL-Boulevardisering ervan. Zoals tieners smullen van nagelkrabbende kroegmeisjes, zo smullen volwassenen van mot om centen. („De grote vraag die blijft altijd / Waar betaalt ’ie nou z’n huur van?”). Camera’s verschijnen bij voorkeur daar waar herkenbare perikelen spelen op het wereldpodium.

Natuurlijk is er weer een spoeddebat vandaag. Verhagen zal volhouden dat „niet meer is na te gaan wie om het geld heeft gevraagd”, en het een „reactie op een eerste gesprek” betrof. Dat rammelt natuurlijk, maar inderdaad: de memo bewijst niet, zoals Irrgang stelt, dat het ministerie „aanbood” de huur te vergoeden, aleen dat „wellicht” een regeling is „te overwegen”. (Kroegmodelletje Kim bewerkte het barmeisje niet met een bierglas, maar met haar nageltjes).

Irrgangs blauwe ogen zullen weer fel glimmen, als hij vandaag zijn motie van wantrouwen indient, maar de coalitiepartijen zullen zich neerleggen bij Verhagens houtje-touwtjeverklaring.

En dan zappen we – van-hólladiéé! – weer door naar het volgende schandaaltje. Hoeveel euro aan manuren zouden alle debatten, Kamervragen, rondgepompte memo’s, onderzoeksrapporten, vergaderingen en persconferenties over de opspraak rond Herfkens bij elkaar al hebben gekost? Vast meer dan die twee ton van Herfkens.

Dat de Joint Strike Fighter 205 miljoen euro meer gaat kosten dan verwacht, weet intussen haast niemand. We zaten te diep in het dipsausje van opspraak en vertier.

Christiaan Weijts

• Media
• Politiek en staat

Het was niet de bekentenis zelf die Joran van der Sloot heeft verraden. Het was een onbeduidend zinnetje die hem en passant ontglipte, dat alle puzzelstukjes op hun plaats deed vallen.

Hij was haar net lekker aan het „vingeren” en „lullen” toen Natalee Holloway plots onwel werd, begon te trillen en buiten bewustzijn raakte. En Joran dacht: „Waarom moet mij dit overkomen?”

Welkom in de wereld van Koning Van der Sloot.

Een slip of the tongue, meer was het niet, maar het stuitende egocentrisme dat ermee werd blootgelegd, verklaarde veel. Had ze maar niet dood moeten gaan, voordat hij was klaargekomen. Kom zeg, zo werkt dat niet in Jorans Universe.

lees verder›

• Joran van der Sloot
• Journalistiek
• Media
• Natalee Holloway
• Peter R. de Vries
• Televisie
• Vermissingen

Sinds de traditionele zuilen zijn verbrokkeld, is duidelijk dat het bouwwerk van de Nederlandse samenlevingen op andere pilaren steunt. Dat zie je het scherpst bij gebeurtenissen van extreem groot nationaal belang, waar alle media op afkomen. Deze week was dat uiteraard de tweede verjaardag van prinses Alexia.

De SBS6-/Telegraaf-zuil bracht het wereldnieuws op een empathische manier. Het koningshuis heeft voor de achterban van die media immers de functie van een voorbeeldgezin. Men leeft mee met huwelijken, begrafenissen, echtscheidingen, verjaardagen en familievetes. SBS6 portretteerde dan ook tegelijkertijd een man uit het volk die ook drie dochters plus een vrouw had.

De RTL-/AD-zuil koos voor de amuserende aanpak. „Alexia mag eindelijk los in de blokkenhoek”, vertelt een stem bij RTL Boulevard boven een opgefokt deuntje. Het koningshuis betekent voor vertegenwoordigers van deze zuil: aapjes kijken, en jezelf daar vrolijk over maken. Sterreporter Peter van der Vorst: „Amalia liet zich zelfs lokken, door een fotograaf die een oranje wuppie op zijn knie had.” Deze zuil beschouwt de wereld als een Gouden Kooi of Big Brotherhuis. Geen wonder dat de tijdelijke Talpa/Tien-afsplitsing, die zich niet onderscheidde, weer terugkeert. Caesar hield zijn onderdanen koest met ‘panem et circenses’, brood en spelen. RTL doet dat met Endemol en voetbal.

De NOS-/NRC-zuil, ten slotte, had de ironische of cynische benadering. De horden cameralieden en hun beschamende geroep en gebedel werden breed geregistreerd. Het koningshuis is hier een kritisch te volgen maatschappelijke fenomeen. Kijk eens wat een schijnvertoning, alleen maar bedacht als deal om op vakantie vrij van persaandacht te zijn! Waar de meevoelende en vermakende zuilen de andere cameralui weglieten, bracht de ironische zuil ze prominent op de plaat. Kijk eens wat een sukkels!

De paradox is dat ze er zelf ook tussen stonden. Sterker zou het zijn als deze zuil dit soort non-evenementen voortaan doodzweeg.

Christiaan Weijts

• Koningshuizen
• Media