Schokkende berichtgeving in de Britse krant The Independent afgelopen maandag: oliemaatschappij Exxon Mobil geeft honderdduizenden dollars aan denktanks die klimaatsceptici ondersteunen. De wetenschappers in het artikel spreken van een hetze, een samenzwering.

In tijden van klimaatpaniek is zelfs het allerkleinste samenzwerinkje nieuwswaardig. Honderdduizend dollar, daar koop je nog niet eens een spreekbeurt van Al Gore voor. Maar toch, de klimaathysterische lezers knikken eenstemmig ‘zie je wel’.

Ik ben ziek van de onzin bij beide kampen, van het geklets over wie wie financiert, wie onder het juk zit van de oliemaatschappij en wie bij de milieubeschermingsmaffia hoort en wie keihard liegt over hoeveel van Nederland onder water ligt, of wanneer de gletsjers in de Himalaya weg zijn. Oh pardon, dat waren geen leugens. Het waren foutjes, die sluipen er zo in, ook in een wetenschappelijk rapport, echt waar.

Het heeft allemaal niets met wetenschap te maken. De invloed van een niet geheel onbelangrijke factor als de zon op het klimaat wordt nauwelijks begrepen. Toch beweert het milieukamp dat ze de temperatuurstijging in 2100 tot achter de komma kunnen voorspellen met een betrouwbaarheid die groot genoeg is om honderden miljarden aan klimaatinvesteringen wereldwijd te verantwoorden. Aan de andere kant ligt het sceptische kamp dat zich snel ontwikkeld heeft tot het nieuwe afvalputje van de wetenschap: daar lopen mensen rond die nog steeds beweren dat roken geen kanker veroorzaakt.

Waar is het kamp van de common sense? Het kamp dat toegeeft dat we nog niet genoeg begrijpen van het klimaat om conclusies te trekken. Het kamp dat het daarom niet minder belangrijk vindt om van onze olieverslaving af te komen. Ik wil de wetenschappers horen die uitleggen dat het klimaat nog één grote black box is en dat we het nog lang niet met een model kunnen beschrijven. Maar deze mensen maken geen films, ze ontmaskeren geen aandoenlijke samenzwerinkjes, ze hebben het te druk met relevante wetenschap. Wetenschap die ons ooit zal uitleggen, hoe het écht zit.

Rosanne Hertzberger

• Milieu

Het is op z’n minst knap van de Verenigde Staten dat het China tijdens de laatste uren van de klimaattop in het defensief heeft weten te dringen. Immers, het zijn de Verenigde Staten die zich de afgelopen jaren op geen enkele manier hebben willen committeren aan welke afspraak dan ook. Dus de rol voor koppigheid was eigenlijk voor Amerika weggelegd.

Maar uiteindelijk was het China dat nukkig overkwam, omdat het nu eenmaal mordicus tegen iedere vorm van toezicht is. Het is moeilijk onderhandelen met een dictatuur.

Het raakte de kern voor het falen van de klimaattop; de twee grootste vervuilers ter wereld bepaalden de regels, maar waren amper evenwichtige en serieuze gesprekspartners te noemen. De één droeg een erfenis van onwil mee, de ander die van ondoorzichtigheid.

En dat bleken ondanks de nieuwe Amerikaanse toewijding en de moderne uitstraling van het Chinese onderhandelingsteam, geen beste voorwaarden voor succes.

Voor China, het land met de grootste uitstoot van broeikasgassen ter wereld, was Kopenhagen desondanks een overwinning. Dat had minder te maken met de inhoud van de top dan met de rol die China er heeft gespeeld. China is een groot liefhebber van grote bijeenkomsten waar het wereldleider in de dop mag spelen – ook al spreekt die rol veel landen niet aan. Kopenhagen bleek daarvoor een uitstekende bijeenkomst en het is het Chinese publiek het afgelopen weekeinde niet ontgaan dat China bepalend was voor de uitkomst. Zoiets is belangrijk in China, ook al was de uitkomst ongewis – in China ziet de wereld er nu eenmaal anders uit.

Waar wij, armzalig aan de zijlijn, rekening mee dienen te houden, is dat de Chinese weigering tot openheid die een echt succes van Kopenhagen in de weg heeft gestaan, inderdaad betekent dat China veel te verbergen heeft als het gaat om het milieu. Eerdere internationale verdragen met China hebben ook bewezen dat zelfs wanneer China openheid belooft, echte controle vrijwel onmogelijk is omdat het politieke systeem dat niet toestaat.

En daar moeten we het dan voorlopig mee doen.

• Buitenlandse betrekkingen
• Klimatologie
• Milieu

Water in alle kleuren van de regenboog, lucht zo dik als as, land dat al zijn vruchtbaarheid heeft verloren: de catastrofe die milieuvervuiling heet in China heeft een uitzonderlijk rauw gezicht.

Dat komt door de wetteloze opmars van de cryptokapitalistische wereldmacht die China is. Dat komt door de grenzeloze honger naar welvaart die daar bestaat. Dat zal allemaal wel, zegt iemand met stemverheffing, maar dat is niet het hele verhaal. Wie de schuldigen zoekt voor de ecologische ondergang van China, moet vooral in het Westen zijn.

Een gespannen samenkomst in de Chinese hoofdstad. Aanwezig zijn de leden van het Chinese groenfront: milieuactivisten van het eerste uur. Onderwerp van gesprek, zoals vaker tijdens deze avonden, is de zoektocht naar duurzame oplossingen voor een samenleving en een landschap onder grote welvaartsdruk. Maar als de discussie onwillekeurig bij de schuldvraag belandt, lopen de gemoederen hoog op.

China heeft een verantwoordelijkheid ja, maar vooral het Westen treft blaam. Dat immers floreert over de rug van een volk dat gewoon is lange dagen te maken. Een volk dat werkt voor een hongerloon. Dat de saaiste, de smerigste en de gevaarlijkste klussen klaart. En dat bij dat alles zelden klaagt. Dat het onder zulke omstandigheden vervuilt, zo roepen de Chinese milieuridders in koor, dat is heel zorgelijk, maar nogal verklaarbaar.

„China betaalt de prijs ter meerdere eer en glorie van de ontwikkelde wereld”, zegt de felste van het stel. Het is niet langer beeldspraak: e-waste, chemisch afval en vuilnis worden met bootladingen tegelijk aan de rafelranden van het Chinese vooruitgangsideaal gedumpt. En buitenlandse bedrijven die in China uitbesteden (en daarmee ook de motor achter de Chinese groei zijn), houden zich alleen in eigen land aan regels. „In China gaat hun moraal over boord.”

Dat een minderheid van de Chinezen er wel bij vaart is een schrale troost. Maar om voor twintig jaar groei het land ecologisch dood te bloeden, dat is een hoge prijs. „Vervuiling kent geen grenzen”, besluit de vergadering dreigend.

• Milieu
• Milieuverontreiniging

Shellbaas Jeroen van der Veer zei begin deze maand in Nova dat het „geen zin heeft” om veel te investeren in duurzame energie, omdat dat nog „te duur is”. Zou er zoiets bestaan als een Nobelprijs voor Cirkelredeneringen, dan had het comité in Oslo van mij de champagne mogen ontkurken.

We have a winner.

Het is natuurlijk andersom: alternatieve energie is nog te duur, doordat er véél te weinig in geïnvesteerd wordt. Vergelijk de zonnepanelen van nu maar met de computers van vroeger. De eerste IBM PC – 4 megahertz, 64 kb geheugen en een floppy als harde schijf – kostte drieduizend dollar schoon aan de haak. Rendabel? In de verste verte niet. Toch werd er een vermogen tegenaan gegooid om het aan de man te brengen. Je moet er niet aan denken dat visionair Jeroen van der Veer destijds topman bij IBM was geweest.

lees verder›

• Brandstoffen
• Energievoorziening
• Milieu
• shell

Als we zouden moeten kiezen tussen goedkopere brandstoffen, of bestrijding van de armoede dan is die keuze snel gemaakt. Of niet? De milieubeweging en de hongerende wereld zitten elkaar dwars. Niet dat de hongerende wereld daar veel aan kan doen. Maar sinds economen en milieukundigen hebben aangetoond dat de hoge olieprijs de voedselschaarste versterkt, moet het milieu het afleggen tegen de honger. Logisch zou je zeggen, maar hoe heeft het toch kunnen gebeuren dat een nobel streven als de bescherming van het milieu een bedreiging vormt voor de wereldvoedselvoorraad?

Sinds de prijzen van tarwe en rijst binnen twee jaar bijna zijn verdrievoudigd is het aantal wereldburgers dat honger lijdt met vijftig miljoen zielen toegenomen. Op het totaal aantal hongerlijders is dat misschien verwaarloosbaar, en op ons maakt het sowieso niet meer zoveel indruk. Maar nu blijkt dat de productie van ethanol of ethylalcohol, de biologische vervanger van diesel en benzine, oorzaak is van die prijsstijgingen, ligt de milieubeweging dwars. Zien door de hoge olieprijs eindelijk eens meer mensen de noodzaak van alternatieve brandstoffen, krijgt de rest van de wereld honger.

Het geeft eigenlijk alleen maar aan wat een potje de westerse beschaving ervan heeft gemaakt. George W. Bush illustreerde dat een paar weken geleden nog door te zeggen dat de oorzaak van de wereldvoedselschaarste vooral in India ligt, waar de opkomende middenklasse zich opeens maaltijden permitteert die eigenlijk exclusief bedacht zijn voor de Verenigde Staten en Europa. Die opmerking had natuurlijk een storm aan kritiek tot gevolg in India, waar de consumptie per capita vijf keer lager ligt dan in de VS. Indiase economen hadden ook niet lang nodig om te berekenen dat van het geld dat Amerikanen en Europeanen besteden om overtollig vet weg te zuigen, aardig wat hongerende magen had kunnen worden gevuld. Minder consumeren, zo stelde zij vast, was voor deze mensen nooit een optie geweest. Kom dan maar eens aan met het milieu.

Floris-Jan van Luyn

Floris-Jan van Luyn is journalist en filmmaker

• Brandstoffen
• Milieu
• Voeding

Er is weer behoorlijk veel onderzocht, nagerekend en geturfd, de laatste paar dagen.

Gisteren werd de website www.bijbelenkoran.nl geïntroduceerd, een gezamenlijk initiatief van IKON en Wereldomroep. Christelijke en islamitische teksten onder één knop: prachtig natuurlijk. Niet alleen dat je de verschillende verhalen nu in haast één oogopslag met elkaar kunt vergelijken, maar daardoor zal tevens de dialoog worden bevorderd. Nog gezwegen van de mogelijkheid om op die manier hardnekkige misverstanden uit de weg te ruimen.

lees verder›

• Milieu
• Religie

Eerst las ik het verkeerd. Ik las dat de Amsterdamse wethouder Marijke Vos in de wintermaanden winkels zou sluiten om het milieu te sparen.

Koren op m’n molen, zo’n bericht. Marijke Vos nota bene! Ooit Kamerlid voor GroenLinks die al in 2005 aankondigde dat ze een politieke transfer van Den Haag naar Amsterdam wilde overwegen, maar wel op voorwaarde dat ze daar wethouder kon worden. Voor minder deed ze het niet.

Eigenaardige eis natuurlijk. Te meer omdat de regerende collegepartijen – Partij van de Arbeid en VVD – het redelijk met elkaar leken te kunnen vinden, en de gemeenteraadsverkiezingen nog gehouden moesten worden. Toen die klaar waren bleek er voor de PvdA eigenlijk geen enkele reden GroenLinks en VVD (allebei stemmen verloren) met elkaar te ruilen. Maar ja, Marijke moest wethouder worden. En ze werd het.

lees verder›

• Marijke Vos
• Milieu