Angst maakt meer kapot dan je lief is. Bij stress produceert je bijnierschors cortisol. Dat hormoon houdt je klaarwakker en richt je op de korte termijn. Dat is handig wanneer je surfend in de Zuid-Afrikaanse Richard’s Bay een krokodil tegenkomt en snel moet vluchten. Maar cortisol kan funest zijn wanneer het om langetermijnkwesties als geldzaken gaat.
Geld en ons brein
Dat gevaar is levensgroot. Want zoals honden gemotiveerd raken door eten, zo beïnvloedt geld het menselijke brein, ontdekte de Amerikaanse hersenonderzoeker Brian Knutson. Vandaar de cortisolstoot na mediaberichten als ‘Spaargeld gaat op in rook’, ‘Bloedbad op aandelenbeurzen wereldwijd’ of ‘Pensioenen niet geïndexeerd’.
De opgewekte radeloosheid volgt meestal op een tijdje struisvogelpolitiek. Je las of hoorde wel dat de IJslandse economie wankelde of dat de beurskoersen daalden , maar je wilde er niet aan. Totdat een nieuwsbericht ineens heel dichtbij kwam: ‘Icesave bijna failliet’ of ‘Fortis in crisis’. Sidderend verzamel je moed, logt in bij je (spaar)bank, steigert door de tegenvaller of verkoopt je aandelen in paniek.
Twijfel
Afhankelijk van je karakter kan ook de twijfel toeslaan; test je persoonlijkheid gratis op www.marketpsych.com/personality_test.php. Je raakt verlamd van schrik en laat je lijf dagenlang soppen in de cortisol. Dat verzwakt je immuunsysteem, schaadt je kortetermijngeheugen en oordeelsvermogen. Zo ga je, voor je het beseft, heel domme dingen doen.
Financieel beslissen vereist een helder hoofd. En je denkt pas zuiver als je jezelf van angst en cortisol verlost. Je moet ontspannen. Besef dat vrees de toekomst betreft, tipt de Amerikaanse financieel psychiater Richard Peterson op www.marketpsych.com. Angst verdwijnt zodra je je concentreert op het nu. Daar zijn technieken en trucjes voor. Beslis niets, mijd cafeïne, haal diep adem, ga wandelen, sporten, met de hond spelen, mediteren of bidden. Ja, zeker, de Trinity Church nabij Wall Street trekt dezer dagen verdacht veel crisisslachtoffers.
Verklein je verlies psychologisch. Kijk niet naar één aandeel of spaarverlies, maar naar je hele vermogen inclusief je eigen huis. Wie weet kun je een domper van 20.887 euro herformuleren als 10 procent schade op je hele kapitaal. Daar valt mee te leven, want over een poosje gaat het waarschijnlijk weer beter. Blijft een fiasco je van slaap beroven, overweeg dan, zo mogelijk, de (gedeeltelijke) verkoop van het rampaandeel. Dat lucht op.
Angst om geld is niet zelden het gevolg van een misplaatst vertrouwen. Dat lijkt een karakterfout, maar dat is het niet. Het wordt bewust en genadeloos opgewekt door verkopers, adviseurs en reclamebureaus. Door marktonderzoek en reclametests weten die manipulators precies hoe jij als een baksteen valt voor een garantiebelegging, een vette spaarrente of een onbesmette IJslandse bank. En huppa, we storten met zijn allen 1,6 miljard euro. Gelukkig dat minister Wouter Bos van Financiën donderdagavond krachtig ingreep .
Wees kieskeurig
Houd angst onder controle en wees kieskeurig. Gooi alle financiële sites uit je favorieten en klik alle beleggingsmail ongezien in je (digitale) prullenbak. Zet jezelf ook op nieuwsrantsoen van hooguit een half uur per dag. Het gevaarlijkst voor je rust zijn geldforums waar iedereen, ongeacht achtergrond of motivatie, emoties en meningen mag spuien. Daar zitten verkopers bij die, vermomd als medeslachtoffers, proberen je bij een wankelend geldbedrijf te houden.
Minister Bos klinkt ontzagwekkend vertrouwenwekkend. Hij verhoogde onze spaargaranties royaal tot een ton per persoon per bank, zelfs voor de gedupeerden voor Icesave. Goed zo minister, dat scheelt qua angst. Maak ons echter ook kieskeuriger. Vertrouwen is goed, maar voor de consument is het uitpluizen van prospectussen, wetten, financiële bijsluiters, aanbiedingsfolders, rapporten van de toezichthouders, solvabiliteitsratio’s en kleine lettertjes véél beter.
