Vandaag start De Nederlandsche Bank (DNB) met de vergoeding van de verdampte spaartegoeden van de failliete bank Icesave. De compensatie bedraagt maximaal €100.000 per spaarder. DNB hoopt de meeste van de 98.000 gedupeerden vóór Kerstmis uit te betalen. Totaal gaat het om €1,4 miljard.
Wat gaan die spaarders doen met dat geld, waarvan ze afgelopen oktober eventjes dachten het voorgoed kwijt te zijn? Een deel zal het uit pure blijdschap (deels) verkwisten. Deze voorspelling leidt ik af uit wetenschappelijk onderzoek. We doen namelijk doorgaans aan mental accounting. Dit gedragseconomische fenomeen is ontdekt door Richard Thaler. Het houdt in dat we ons geld niet zien als één geheel, maar dat we het in gedachten verdelen in aparte potjes voor bijvoorbeeld winkelen, sparen, meevallers, pensioen en vakantie. Elk van die potjes bevat weliswaar euro’s, maar de euro’s van elk potje hebben voor ons een andere (gevoels)waarde. Zo voelt gekregen of gewonnen geld -bijvoorbeeld in het casino- onechter aan dan euro’s die je met bloed, zweet en tranen hebt vergaard.
Neem twee pas getrouwden in Las Vegas. Ze slapen in hun hotel na 1000 dollar in het casino te hebben vergokt. ’s Nachts schrikt de bruidegom wakker. Op het nachtkastje ziet hij hun souvenir, een laatste 5 dollar fiche. Het zilveren nummer 17 erop glimt in het maanlicht. Een teken!, denkt de man. Hij glijdt uit bed, schiet zijn badjas aan, rent naar het casino, gokt op 17. En wint! Met bonkend hart zet hij opnieuw in op 17. Hij heeft geluk en kan 6.125 dollar binnenhalen. Hij gokt weer op zijn geluksnummer en vergaart achtereenvolgens 214.000, 7,5 miljoen en 262 miljoen dollar. Dat laatste fortuin zet de bruidegom wéér op 17. Het balletje rolt… en stopt op 18. Verslagen en blut keert de man naar zijn kamer terug. “Waar was je”, vraagt zijn vrouw slaperig. ”Nog even gespeeld”, zegt hij. “En?”, vraagt ze. “Ging wel. Ik heb vijf dollar verloren.”
De moraal van dit verhaal is dat het niet zo erg is om 262 miljoen dollar te verliezen als het toch maar casinogeld was. Gokwinst heeft het label “meevaller” en dus jaag je het er gemakkelijk doorheen, zelfs als je eigenlijk krap zit. Kleine bedragen maken extra roekeloos, toont onderzoek. Een bonusje van 250 euro maakt sommige mensen zo euforisch dat ze het niet één, maar vier keer uitgeven!
Ben jij zo’n type? En krijg je straks je Icesave-tegoed terugbetaald? Ga daar niet uitbundig van shoppen. Heb je nog een duur krediet lopen? Of sta je rood? Los die meteen af met het geld dat zo onverwacht weer op je rekening staat. Had je geen schulden? Ga het terugontvangen geld dan weer gewoon sparen. Nu bij een bank die helemaal onder ons Depositogarantiestelsel valt. Spaar daar (tot oktober 2009) maximaal een ton per persoon per bank.
