Komedie in het Catshuis

Wie het soms onbegrijpelijke gedrag van politici wil of moet doorgronden, kan te rade gaan bij Sir Humphrey Appleby. Deze cynische, listige secretaris-generaal van het ministerie van Bestuurlijke Zaken is de steun en toeverlaat van de stuntelende minister James Hacker.

Al konkelend en manipulerend redt Appleby zijn baas uit elke netelige situatie. Dat doet hij 39 afleveringen lang in de Engelse politieke komedie Yes, Minister en het vervolg Yes, Prime Minister die de BBC tussen 1980 en 1988 uitzond.

Kijk hier voor een voorbeeld

De Nederlandse Sir Humphrey

Een Nederlandse Sir Humphrey zou de huidige crisis/recessie oplossen in één aflevering. „Het land is in nood, Humphrey, de media achtervolgen ons. Bedenk wat!” zou de minister-president aan het begin van die episode handenwringend roepen. Humphrey lacht minzaam: „U hóéft niets te doen, want u kúnt niets doen. De grote landen moeten de wereldeconomie vlottrekken. Anders bent u een muis die tegen een olifant duwt.”

De mp wanhopig: „Daar kan ik toch niet mee op de televisie.” Humphrey: „Dat is waar. Schilder de situatie af als hopeloos en zeg dat alle betrokkenen in beraad gaan. Presenteer daarna een reeks halfzachte maatregelen, waarvan niemand kan berekenen hoe en of die op termijn werken. Schuif de pijn door naar bijvoorbeeld 2011. Dan zit er een nieuw kabinet, en heeft u al lang die mooie, buitenlandse functie. Neem mij mee. Samen staan we sterk.”

Brainstorm in het Catshuis

De onzekere minister-president trekt zich daarop met zijn kabinet terug in het Catshuis, om te brainstormen. In werkelijkheid bekijken ze dagenlang Yes, (Prime) Minister op dvd. Daaruit pikken ze op dat je de pers en andere lastige types een kluif moet geven waar ze een poosje om kunnen vechten, om de aandacht af te leiden van de echte problemen. Dat bot is de logische verhoging van de AOW-leeftijd. Humphrey zou zeggen: „Laat werkgevers en werknemers een half jaar stoeien tot ze doodmoe zijn. Verhoog de leeftijd dan via een achterdeur naar 67 jaar.”

Niet iedereen doorziet de draagwijdte van de AOW-regeling. Zelfs Tweede Kamerleden kramen er weleens onzin over uit. Ook Agnes Jongerius, voorvrouw van de FNV, lijkt niet helemaal op de hoogte. Voor haar en alle toekomstige AOW-gebruikers twee opmerkingen en één tip.

1. Niet iedereen krijgt (alle) AOW

De AOW is een volksverzekering. Iedere ingezetene – ongeacht zijn nationaliteit – die tussen zijn 15de en 65ste in Nederland woont, heeft er recht op. Je hoeft dus niet tegen (belastbare) betaling te werken of premie te betalen. Door hier 50 jaar te wonen, bouw je een volledige uitkering op, want je krijgt 2 procent per jaar. Woon je een poosje officieel in het buitenland of kom je pas na je 15de in Nederland, dan ontvang je minder AOW. Een bekend voorbeeld is het kind van een expat, dat hier pas op zijn 20ste komt om te studeren, en daardoor 10 procent (5 jaar maal 2 procent) minder AOW krijgt.

2. Niet iedereen betaalt voor zijn AOW

De premies voor de volksverzekeringen (AOW 17,9 procent, ANW 1,10 procent, AWBZ 12,15 procent) worden geheven over het inkomen in box 1, tot maximaal 32.127 euro. Over de inkomsten in box 2 (aanmerkelijk belang) en box 3 (inkomen uit sparen en beleggen) worden geen premies volksverzekeringen geheven. Wie leeft van uitsluitend inkomens in box 2 en/of 3, of wie niet werkt en verdient, krijgt zijn AOW dus gratis.

3. Niet iedereen werkt tot zijn 67ste

Mevrouw Jongerius doet alsof elke Nederlander straks tot zijn 67ste moet doorwerken als de AOW-leeftijd stijgt. Zo is het niet. Ook nu stoppen veel mensen al rond hun 60ste, hoewel de AOW vijf jaar later ingaat. Op den duur moet je misschien twee jaar langer op AOW wachten. Dat scheelt een (echt)paar tegen die tijd circa 35.000 euro, bij de huidige bedragen (zie www.svb.nl). Twee veertigers moeten, bij gemiddeld netto 4 procent rendement, vanaf nu ieder maandelijks drie tientjes sparen om dit gat te dichten.