Nederland is een rijk land. Haar waarde wordt op 3.500 miljard geschat. De Nederlandse consument is rijk. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is het vermogen van consumenten circa 2.100 miljard. In deze laatste week van 2009 kijken we naar ontwikkelingen binnen de 4 vermogenscomponenten: eigen huis, pensioen, spaargeld en beleggingen. Vandaag het pensioen.
Nederland is koploper sparen voor de oudedag en dan met name ‘verplicht’ sparen voor later. Pensioenfondsen bezitten circa 600 miljard euro. Daarnaast staat er ook nog eens bijna 250 miljard bij verzekeraars in de vorm van levensverzekeringen (circa 50% zijn verplichte collectieve pensioenverzekeringen). In 2009 lag ons pensioensysteem even onder vuur omdat door de gedaalde beurskoersen de dekkingsgraad (dat is de mate waarin pensioenfondsen in de toekomst pensioenen kunnen blijven uitkeren) beneden de 100% kwam te liggen. Inmiddels zijn de beurzen weer opgekrabbeld en is dit gevaar even geweken.
Nederland kiest bij het pensioen voor solidariteit. In de meeste andere landen zijn met name verzekeraars dominant in de pensioenvoorziening en dat zijn vaak individuele polissen. In 2010 zal de discussie over de solidariteit zeker weer terugkeren. Het verhogen van de pensioen-gerechtigde leeftijd van 65 jaar naar 67 jaar zal de pensioenfondsen wel meer ruimte geven (2 jaar langer betalen, 2 jaar korter uitbetalen). We zullen er echter de komende jaren mee rekening moeten houden dat als we ‘vrijwillig’ niet kiezen voor meer risico in de beleggingen (d.w.z. aandelen) of niet meer risico mogen nemen (zoals DNB zou willen), dan gaan of de pensioenen omlaag of de pensioenpremies omhoog.
Het is ook denkbeeldig dat de pensioenfondsen de komende jaren meer gaan kiezen voor een systeem waarbij een deel van de pensioenuitkering veel meer gaat afhangen van het behaalde rendement (dit noemt men ‘defined contribution’ ). Het beleggingsrisico wordt dan bij de consument gelegd. Het wordt dan nog meer zaak voor de consument om zich goed te gaan verdiepen in het pensioen.
Het zou mij daarom niet verbazen als in 2010 het ‘woekerpensioen’ de koppen van de krant gaat halen. De toezichthouder AFM heeft in een recent onderzoek aangegeven dat de pensioenoverzichten voor de leek absoluut niet duidelijk zijn, zowel wat betreft de uitkering als de kosten. Als de voortekenen niet bedriegen, dan lijken met name de verzekeraars ook bij het pensioen veel te hoge kosten in rekening gebracht te hebben. De AFM heeft een leesbaar boekje uitgebracht: “verstandig je pensioen regelen”. En kijk ook eens op www.pensioenkijker.nl. En verder heeft de wetgever het gemakkelijker gemaakt om simpeler te sparen voor pensioen. Daarover morgen meer in de blog over ‘sparen’.
