Koken: Ostalgie

Het leuke aan Ostalgie is dat je nooit achter de Muur hoeft te zijn geweest om ervan te genieten. Beter van niet zelfs, want ik kan me nauwelijks voorstellen dat het leven in Oost-Berlijn ooit zo aandoenlijk knus en kitscherig is geweest als in de film Goodbye Lenin.

Voor een Wessi is het dezer dagen toch een stuk vrijblijvender terugblikken op de socialistische heilstaat die mal war. Kijk die Ossi’s nou toch. Je zou bijna jaloers worden op hun Spreewald Gürken, hun Mokkafix, hun Tempo erwten en rode wijn uit Bulgarije.

Het genoegen een ingemaakte augurk uit het Spreewald te proeven heb ik nooit gekend. Maar toen ik laatst een fles Bulgaarse Merlot kado kreeg, bleek die stukken drinkbaarder dan gevreesd. Dus wie weet hebben we indertijd echt iets gemist.

Hoe het ook zij, de Duitse keuken is er sowieso niet één om lacherig over te doen. In tegenstelling van wat veel Nederlanders willen geloven, leven onze buren niet op Wurst und Bier alleen. En trouwens, die worsten en dat bier zijn heus niet te versmaden. Zo heb ik uitstekende herinneringen aan mijn eerste Münchener ontbijt: gekookte witte worst met zoete mosterd, brezn (pretzels) en een halveliterpul schuimend witbier.

Morgen meer over een Berlijnse cultsnack die nog niet zo lang geleden zelfs werd geëerd met een eigen museum: de curryworst. Vandaag een recept voor rolmops, waarvan wel gezegd wordt dat het in Berlijn is uitgevonden. Voor rolmops gebruik je liefst geen Hollandse Nieuwe (Matjes, in het Duits), maar magerder haringen die worden ingelegd in een zure marinade en om een augurkje gerold. Heeft iemand misschien een adresje voor Spreewald Gürken?

Voor een grote pot vol:

  • 6 haringen, gefileerd
  • 8 jeneverbessen
  • 8 zwarte peperkorrels
  • 350 ml wittewijnazijn
  • 1 ui, kleingesneden
  • 1 kleine winterwortel, kleingesneden
  • een paar takjes verse dille, fijngehakt
  • 2 blaadjes laurier
  • 2 kruidnagels
  • 12 kleine zoetzure (zo recht mogelijke) augurkjes
  • verder nodig: houten cocktailprikkertjes en een grote, schone glazen pot

Snijd de haring los van de graat zodat je 12 haringfilets overhoudt. Als ze erg dik zijn, leg ze dan een uurtje weg met iets zwaars erop, zodat ze wat platter worden. Kneus de jeneverbessen en peperkorrels. Breng de azijn samen met 350 ml water, de ui, wortel, jeneverbessen, peper, dille, laurier en kruidnagels aan de kook en laat zachtjes 10 minuten trekken. Rol intussen de haringfilets om de augurkjes en zet ze vast met een prikkertje. Schik ze in de glazen pot en schenk er het hete azijnmengsel over. Sluit af en draai de pot even om zodat de marinade zich tussen de haringen kan nestelen. Laat afkoelen en vervolgens een dag of 3, 4 marineren in de koelkast. Bewaar de rolmopsen maximaal een week tot 10 dagen.

14 reacties op "Ostalgie"rss-icon

Je hebt in ieder geval allemaal recepten die Berliner Rollmops of Rollmöpse Berliner Art heten.
Ik maak vandaag een Oost Duitsland post in mijn blog. Met recept Spreewald Gürken.

Antwoord

Dag Maarten, heb even gekeken op jouw site en zag dat jij een omelet had gemaakt met tahoe, die je dadar isi noemde. Wat jij hebt gemaakt is Tahoe telor en daarbij hoort een petissaus. Petis wordt gemaakt met gefermenteerde garnalen. Niet elke toko heeft het en als amateur kun je het niet maken (ik niet). Dadar Isi maak je met gehakt. Als je even googlet op dadar is vind je verschillende recepten. Petje af voor jouw site, ik heb er met bewondering naar gekeken.

Antwoord

Dank je. Ik schreef al dat ik niet zeker was van de naam.
Petis ken ik; dat zit ook in roedjak.

Antwoord

Je zou eens in de Poolse winkels (zijn er vast ook in Den Haag) kunnen kijken voor Spreewaldgürken. Of iets wat er op lijkt.

Antwoord

Ik heb gefietst in het Spreewald gebied , je moest bordjes van een fietsende augurk volgen. Het gebied was mooi , de augurken lekker fris, maar ik heb geen extra pot meegenomen, hoewel ik het etiket mij het meeste aansprak qua vormgeving.

Antwoord

Hoor net van Sylvia Witteman die jaren in Berlijn woonde dat Spreewald Gurken vrij gewone augurken zijn. Er zijn veschillende soorten, zuur, zoetzuur, met mosterdzaad of met knoflook. Zij vindt “poolse en russische ‘halfzoute’ augurken lekkerder, die hebben maar een paar dagen (een weekje) in de pekel (zonder azijn) gestaan, tot ze vanzelf fermenteren maar nog wel hard zijn. heerlijk.”

Antwoord

Dat gebeurt altijd hoor; dingen op azijn hebben eerst in de pekel gezeten, anders hou je het niet goed.
60 (bv. augurken) tot 80 (bv groene tomaten) gram zout/liter, een 1/2 tot 2 dagen, helft of 2/3 pekel er uit en aanvullen met azijn. Pepers, appelpaprika (die ronde), wortelstukjes, bloemkoolroosjes… Erk lekker bij bonen en pasta.
In zuid Europa worden sommige dingen alleen gepekeld, die wij op azijn zetten, augurken bijvoorbeeld; nadeel: beetje lijkkleur krijgt het dan.

Antwoord

Ik ga regelmatig op vakantie in een stukje voormalig DDR en er worden nog best wat typische DDR-gerechten geserveerd. Het bekendste is volgens mij de Soljanka, ik heb daar in ieder geval ook een kookboek gekocht met de titel: Alles Soljanka, oder wie? Das ultimative DDR-Kochbuch 1949-1989.

Soljanka is soep die met restjes werd gemaakt (da’s niks nieuws, doen we in Nederland ook), maar de smaak wordt bepaald door tomaten en (jawel) augurken en citroen.

Een uitje bakken, 2-3 el tomatenpuree en wat bouillon toevoegen, 2 fijngesneden augurken en vlees toevoegen (bijv. hamreepjes, in Duitsland gebruiken ze iets anders, maar ben er nog steeds niet achter wat het Hollandse equivalent is en volgens het kookboek mag je wel kiezen uit ‘verschiedene Fleisch- und Wurstwaren’).
Nog een laurierblad, 1 el kappertjes toevoegen en bouillon toevoegen, tien minuten laten koken. Serveren met wat peterselie, zure room en partjes citroen die je uitknijpt boven de soep.

Antwoord

O, ik ken heel andere solyanka, uit Rusland en uit de DDR.
In de DDR gekomen omdat het Russische rats kuch bonen is.
Zuurkoolsoep met gerookte makreel en rookworst. Best wel lekker.

Antwoord

Deze zomer is mijn dochter rosa naar berlijn op vakantie geweest en bracht voor mij een heel mooi blikje gurken mee. Het komt van Spreewaldhof.
We hebben de gurken nog niet geproefd, dus nog niet open gemaakt. Ik vind het blik te mooi om het stuk te maken…. misschien maak ik het vanavond open ter ere van de herdenking van de val van de Muur.
Spreewaldhof heeft een mooie site: http://www.spreewaldhof.de daar staan gerechten op en je kan de gurken bestellen.
Succes… groetje lucie

Antwoord

Ik heb ook over soljanka gelezen. Nooit geproefd, maar ik wordt ook niet erg opgewonden van het idee. Zuurkoolsoep met gerookte makreel, dat lijkt dan wel weer lekker.

Antwoord

we gaan regelmatig naar Berlijn en we hebben een blikje met 1 Spreewald augurk,kostte ons 1,48 euro, in het KDW gekocht(kaufhaus des westen).

Antwoord

Soljanka uit mijn DDR-kookboek van 1970:

2 uien, 40 g margarine, 2 eetl. tomatenpuree, 1,5 l bouillon, restanten gebraden vlees, 2 plakken kassler of rauwe ham, 1 zure bom, kappertjes, dille, plakjes citroen, zure room of creme fràiche.

Uien goudgeel bakken in margarine, tomatenpuree toevoegen en de hete bouillon (zo mogelijk echte vleesbouillon). Restanten braadvlees, kassler (evtl. pekelvlees)of rauwe ham in reepjes snijden en met de kappertjes in de soep doen. Goed laten doorkoken. Serveren met gehakte dille, plakjes citroen en crème fraiche.

Smaakt erg lekker. Van zuurkoolsoep met makreel nooit gehoord. Lijkt mij ook niet lekker.

Ik ken Soljanka nog uit eigen ondervinding. Elk Oostduits restaurant had die soep.

Antwoord

Janneke, ik heb ze in huis – de Spreewälder Senfgurken dan. Die vind ik erg lekker en inderdaad ook erg ostalgisch. Aangezien mijn vader’s helft van de familie uit Oost-Duitsland komt zijn je Oostduitse columns een feest van herkenning. De Spreewälder augurken zijn inderdaad nog immer vrij gangbaar in grote Duitse supermarkten, vaak zelfs net over de grens te krijgen. Ik geloof dat ik ze van Kaufland heb.
Enne Anneke: één Spreewald augurk? Dat lijkt me dan een soort toeristisch souvenir :)
Ik heb gewoon een grote dikke pot vol en weet niet meer wat ze kosten. Maar geen 1.48 voor eentje.

Antwoord

Reageer