Koken: (kli)matige kerst
Terwijl in Kopenhagen een klimaatakkoord wordt gaar gesudderd, bereiden wij ons hier voor op het kerstmenu. Klimaat/kerstmenu. Klinkt als totaal verschillende grootheden. De toekomst van onze planeet/een etentje waarbij toch iedereen weer dronken wordt en ruzie gaat zoeken. Nee, die twee krijg ik niet zo snel gelinkt.
Maar wacht even. Bestaat er niet een wet die zegt dat alles met alles te maken heeft? Karma of zo? Ik weet het al, iets praktischers: we halen de Klimaatweegschaal erbij. Op de website van het Voedingscentrum kun je je plannen voor het kerstdiner laten wegen op CO2-uitstoot. Je typt je boodschappen in, en of je ze op de fiets of met de auto gaat doen. Je geeft aan voor hoeveel personen en hoe je ze gaat bereiden – koken of bakken, op gas of elektrisch, met of zonder deksel op de pan. En dan rolt daar een percentage uit dat aangeeft hoeveel CO2-uitstoot jouw maaltijd kost, vergeleken bij een gemiddelde maaltijd.
Een gemiddelde warme maaltijd brengt 2,35 kilogram CO2-uitstoot per kilo eten teweeg. Dat heeft het Voedingscentrum uitgerekend aan de hand van 300 maaltijden. Die 2,35 kilogram CO2 is vergelijkbaar met de uitstoot die je veroorzaakt door 20 kilometer auto te rijden. Of door een dag te wassen, drogen en verlichten. Je begrijpt, wie eindeloos gaat zitten puzzelen tot-ie een milieuvriendelijk kerstdiner bij elkaar heeft en vervolgens met de auto naar de supermarkt rijdt, die heeft het niet helemaal begrepen.
Zeer nauwkeurig werkt zo’n gestandaardiseerd systeem natuurlijk niet, maar de Klimaatweegschaal is wel een aardig ‘bewustwordingsinstrument’, zoals het Voedingscentrum het zelf noemt. Het houdt zelfs rekening met het seizoen. Type maar eens spruitjes in, en vervang die spruitjes daarna door tomaten. Je CO2-score schiet als een raket omhoog.
Het broeikaseffect van onderstaande spruitjesstamppot ligt ver onder dat van een gemiddelde maaltijd. Dat komt omdat er geen vlees in zit. Niet helemaal eerlijk dus in de vergelijking met een gemiddeld kerstdiner, vooral omdat ik je de stamp nu juist wilde aanbevelen als bijgerecht bij rundergebraad of wild. Maar een beetje klimaatvriendelijk is-ie sowieso. Omdat je de spruiten meekookt met de aardappelen.
Voor 6 personen:
- 1½ kilo kruimige aardappelen, geschild en in stukken
- 750 g spruitjes, schoongemaakt
- 5 ansjovisjes uit blik, fijngesneden
- 2 teentjes knoflook, fijngesneden
- 75 gram roomboter
- 200 – 300 ml warme melk
Kook de aardappelen in water met zout in 20 – 25 minuten gaar. Deksel op de pan is goed voor de aardappelen én voor het milieu. Kook de laatste 10 minuten de spruitjes mee. Fruit de ansjovis en knoflook een paar minuten in een klontje boter. Giet de aardappelen en spruiten af en stamp ze. Meng er met de warme melk en boter een grove stamppot van. Maak hem op smaak met de ansjovis en knoflook en veel versgemalen peper.
